Bảo đảm quyền được bảo vệ của trẻ em khỏi các hình thức phân biệt đối xử

Bà Nguyễn Thị Nga, Phó Cục trưởng Cục Trẻ em phát biểu tại hội thảo đối thoại chính sách

Chiều 7/11, tại Hà Nội, Cục Trẻ em, Bộ LĐTB&XH phối hợp với Trung tâm Nghiên cứu quản lý và phát triển bền vững (MSD) tổ chức đối thoại chính sách "Bảo đảm quyền được bảo vệ của trẻ em khỏi các hình thức phân biệt đối xử".

Tại đối thoại, Phó Cục trưởng Cục Trẻ em Nguyễn Thị Nga cho biết, để bảo đảm quyền trẻ em đã có nhiều chính sách, quy định được ban hành. Cụ thể như Điều 37 Hiến pháp 2013 quy định “Trẻ em được Nhà nước, gia đình và xã hội bảo vệ, chăm sóc và giáo dục; được tham gia vào các vấn đề về trẻ em. Nghiêm cấm xâm hại, hành hạ, ngược đãi, bỏ mặc, lạm dụng, bóc lột sức lao động và những hành vi khác vi phạm quyền trẻ em”.

Luật Trẻ em năm 2016 quy định nguyên tắc bảo đảm thực hiện quyền và bổn phận của trẻ em là không phân biệt đối xử với trẻ em; nghiêm cấm kỳ thị, phân biệt đối xử với trẻ em vì đặc điểm cá nhân, hoàn cảnh gia đình, giới tính, dân tộc, quốc tịch, tín ngưỡng tôn giáo của trẻ.

Cũng theo Luật Trẻ em 2016, trẻ em có quyền được bảo vệ dưới mọi hình thức để không bị bạo lực, bỏ rơi, bỏ mặc làm tổn hại đến sự phát triển toàn diện của trẻ em (Điều 27)… Nếu vi phạm những quy định trên, tùy theo mức độ, người lớn có thể bị xử phạt hành chính đến truy cứu trách nhiệm hình sự.

Bà Nguyễn Thị Nga cho biết, thời gian qua, Ủy ban quốc gia về trẻ em đã tổ chức nhiều đoàn đánh giá việc thực hiện quyền trẻ em tại địa phương, yêu cầu UBND cấp xã phải bố trí ngay người làm công tác trẻ em cấp xã. Bên cạnh đó, phát triển cơ sở cung cấp dịch vụ trẻ em để bảo vệ trẻ em được tốt hơn…

Theo bà Nguyễn Phương Linh, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu quản lý và phát triển bền vững (MSD), nghiên cứu về nhận thức của trẻ em về sự phân biệt đối xử tại Hà Nội và TPHCM do MSD thực hiện năm 2018 chỉ ra rằng: Môi trường thiếu tin cậy, chia sẻ và hỗ trợ ở cả trong gia đình, nhà trường và ngoài xã hội theo mô tả của trẻ chính là những yếu tố tiêu tác động tiêu cực đến tình hình phân biệt đối xử với trẻ. Đó cũng chính là lý do khiến trẻ luôn chọn im lặng, không phản kháng khi bị phân biệt đối xử.

Trên thực tế, nhiều cha, mẹ, các thầy cô vẫn thường vô tình thực hiện các hành vi phân biệt đối xử trẻ, đặc biệt về giới tính, tình trạng khuyết tật, năng lực, hoàn cảnh. Chẳng hạn như cha, mẹ và các thầy cô thường đem so sánh giữa học sinh với nhau. Việc so sánh này nhằm mục đích chạm vào tự ái các em, để từ đó các em cố gắng, nỗ lực hơn.

Tuy nhiên, thực tế sự so sánh ấy đã không đem lại hiệu quả mà vô tình trẻ bị tổn thương, thậm chí khiến trẻ bị thù ghét người so sánh mình lẫn người được lấy ra làm hình mẫu để so sánh. Đã có rất nhiều hậu quả không đáng có đã xảy ra thế nhưng cả bố, mẹ và các thầy cô vẫn chưa biết rằng sự so sánh cũng là một hành vi phân biệt đối xử về đặc điểm cá nhân hoặc năng lực trẻ.

Tại hội thảo, nhiều đại biểu cũng cho rằng, hiện Việt Nam đã có khung pháp lý rõ ràng nhưng những quy định chi tiết còn thiếu nên quá trình thực thi còn nhiều lúng túng. Trên thực tế trẻ vẫn luôn bị phân biệt đối xử ngay tại chính gia đình, nhà trường bởi chính bố, mẹ và các thầy cô.

Để bảo vệ trẻ khỏi các hình thức phân biệt đối xử, theo khuyến nghị từ MSD, cần nâng cao nhận thức của giáo viên, cha mẹ về quyền được bảo vệ của trẻ em khỏi các hình thức phân biệt đối xử. Cần có những biện pháp mang tính bắt buộc hay chế tài để ngăn chặn những hành vi phân biệt đối xử với trẻ. Đồng thời có kênh an toàn, bảo mật, đáng tin cậy để trẻ em có thể lên tiếng và nhận được sự hỗ trợ khi bị phân biệt đối xử nói riêng và bị vi phạm quyền trẻ em nói riêng.