Cảnh báo nguy cơ ma túy 'núp bóng' hàng hóa chuyển phát nhanh

Thời gian gần đây, lực lượng Công an trên cả nước liên tiếp phát hiện, bắt giữ nhiều vụ việc các đối tượng sử dụng dịch vụ bưu chính, chuyển phát nhanh và shipper công nghệ để vận chuyển trái phép chất ma túy. Đây được đánh giá là một trong những thủ đoạn mới, gây nhiều khó khăn cho công tác đấu tranh, phòng chống tội phạm ma túy.

Tinh vi từ khâu giao dịch đến vận chuyển

Theo cơ quan chức năng, các đối tượng thường sử dụng mạng xã hội, ứng dụng nhắn tin mã hóa hoặc các nền tảng thương mại điện tử để liên hệ, trao đổi và thực hiện giao dịch mua bán ma túy. Sau khi thống nhất việc mua bán, ma túy được ngụy trang dưới nhiều hình thức khác nhau trước khi gửi qua các dịch vụ vận chuyển.

Thủ đoạn phổ biến là cất giấu ma túy trong các kiện hàng thông thường như thực phẩm, mỹ phẩm, quần áo, đồ điện tử, thuốc lá điện tử, thực phẩm chức năng hay đồ chơi trẻ em. Những gói hàng này sau đó được gửi qua hệ thống bưu chính, chuyển phát nhanh hoặc thuê shipper giao nhận tận nơi.

Để tránh sự kiểm tra của cơ quan chức năng, các đối tượng thường sử dụng thông tin giả, sim điện thoại không chính chủ, địa chỉ giao nhận không rõ ràng hoặc yêu cầu giao hàng tại các khu vực đông người như chung cư, nhà trọ, bến xe, điểm tập kết hàng hóa. Nhiều trường hợp đối tượng không trực tiếp nhận hàng mà thuê người khác nhận thay nhằm che giấu danh tính.

Một thủ đoạn khác là chia nhỏ số lượng ma túy thành nhiều gói hàng, gửi đến nhiều địa điểm và vào các thời điểm khác nhau nhằm giảm rủi ro bị phát hiện. Khi có dấu hiệu bị theo dõi hoặc kiểm tra, các đối tượng sẵn sàng bỏ lại hàng hóa, cắt đứt liên lạc để tránh bị truy xét.

Shipper vô tình trở thành "mắt xích" trong đường dây ma túy

Việc lợi dụng các nền tảng giao hàng công nghệ để vận chuyển ma túy đang có xu hướng gia tăng. Qua công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra các vụ án ma túy cho thấy số vụ án và số bị can liên quan đến ma túy liên tục tăng qua các năm.

Tại TPHCM, cụ thể, năm 2022, các cơ quan chức năng phát hiện và xử lý 242 vụ với 354 bị can; năm 2023 phát hiện 293 vụ với 796 bị can; đến năm 2024 con số này tăng lên 350 vụ với 1.462 bị can.

Đáng chú ý, từ năm 2022 đến cuối năm 2024, Công an TPHCM đã phát hiện hơn 350 vụ việc liên quan đến việc sử dụng xe công nghệ để vận chuyển ma túy. Khoảng 20% số vụ ma túy bị phát hiện tại các quận nội thành có yếu tố liên quan đến dịch vụ giao hàng hoặc gọi xe công nghệ. Đặc biệt, có hơn 70 vụ việc ghi nhận tài xế vô tình vận chuyển ma túy do thiếu cảnh giác hoặc không kiểm tra hàng hóa.

Theo Viện KSND TPHCM, các đối tượng phạm tội đã lợi dụng tính linh hoạt, nhanh chóng và khó kiểm soát của các nền tảng giao hàng để cài cắm ma túy trong các gói hàng thông thường. Trong khi đó, phần lớn shipper là lao động tự do, không có điều kiện kiểm tra kỹ nội dung bên trong nên dễ trở thành khâu trung gian trong đường dây vận chuyển ma túy mà không hay biết.

Thực trạng này không chỉ gây khó khăn cho công tác điều tra, xử lý tội phạm mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý đối với người giao hàng nếu thiếu cảnh giác hoặc tiếp tay cho hành vi vi phạm pháp luật.

Những kẽ hở bị tội phạm lợi dụng

Theo đánh giá của cơ quan kiểm sát, một trong những nguyên nhân khiến loại tội phạm này có điều kiện hoạt động là do vẫn còn những hạn chế trong công tác quản lý hoạt động giao hàng công nghệ và chuyển phát hàng hóa.

Việc kiểm tra, giám sát hoạt động giao nhận chưa được thực hiện thường xuyên, liên tục. Một số đơn vị cung cấp dịch vụ chưa thực hiện đầy đủ quy trình xác minh danh tính người gửi, người nhận hoặc chưa có cơ chế kiểm tra đối với các kiện hàng có dấu hiệu bất thường.

Bên cạnh đó, quy trình đăng ký tài khoản trên một số nền tảng còn đơn giản, các biện pháp xác thực danh tính chưa đủ chặt chẽ, dẫn tới tình trạng sử dụng thông tin giả để thực hiện hành vi phạm pháp. Việc mua bán, cho thuê tài khoản giao hàng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ nhưng chưa được kiểm soát hiệu quả.

Nhiều shipper chưa được trang bị đầy đủ kỹ năng nhận diện dấu hiệu nghi vấn của hàng hóa, chưa có thói quen kiểm tra kỹ trước khi nhận vận chuyển hoặc chưa mạnh dạn từ chối những đơn hàng bất thường. Thậm chí, có trường hợp bị các đối tượng dụ dỗ, lôi kéo tham gia vận chuyển ma túy để hưởng tiền công.

Cơ quan chức năng cũng cho rằng sự phối hợp giữa doanh nghiệp cung cấp dịch vụ công nghệ với các lực lượng chức năng trong một số trường hợp còn chưa chặt chẽ, ảnh hưởng đến hiệu quả điều tra, phát hiện và xử lý tội phạm.

Tăng cường phòng ngừa từ doanh nghiệp đến người dân

Trước thực trạng trên, cơ quan chức năng khuyến cáo các doanh nghiệp bưu chính, chuyển phát nhanh, đơn vị giao hàng công nghệ và người dân nâng cao tinh thần cảnh giác, thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật về phòng, chống ma túy và quản lý hoạt động vận tải hàng hóa.

Các doanh nghiệp cần tăng cường kiểm tra, giám sát quy trình tiếp nhận, vận chuyển hàng hóa; xác thực đầy đủ thông tin người gửi, người nhận; đặc biệt chú ý những kiện hàng có dấu hiệu bất thường như không rõ nguồn gốc, thông tin không chính xác, đóng gói nhiều lớp hoặc phát sinh mùi lạ.

Đối với đội ngũ shipper, nhân viên giao nhận hàng hóa, cần nâng cao ý thức trách nhiệm nghề nghiệp, không nhận vận chuyển các gói hàng không rõ nguồn gốc, không rõ người gửi; đồng thời chủ động thông báo cho cơ quan Công an khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn liên quan đến ma túy hoặc các hành vi vi phạm pháp luật khác.

Viện KSND TPHCM kiến nghị tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động giao hàng; siết chặt quy trình xác minh danh tính của tài xế và khách hàng; xây dựng cơ chế kiểm tra đối với các kiện hàng có dấu hiệu bất thường; đồng thời yêu cầu lưu trữ lịch sử giao dịch để phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra khi cần thiết.

Cùng với đó, cần đẩy mạnh phối hợp giữa cơ quan chức năng và các doanh nghiệp công nghệ, xây dựng đường dây nóng hoặc kênh tiếp nhận thông tin để shipper, doanh nghiệp kịp thời phản ánh những trường hợp nghi vấn. Việc tổ chức tập huấn, hướng dẫn kỹ năng nhận diện rủi ro cho đội ngũ tài xế, nhân viên giao nhận cũng được xem là giải pháp quan trọng nhằm ngăn chặn tội phạm từ sớm, từ xa.

Không để trở thành mắt xích của tội phạm

Các chuyên gia cảnh báo, chỉ vì chủ quan hoặc ham lợi nhuận từ những đơn hàng có tiền công cao bất thường, nhiều người có thể vô tình trở thành mắt xích trong đường dây mua bán, vận chuyển trái phép chất ma túy.

Do đó, người dân cần tuyệt đối cảnh giác trước các lời mời nhận hàng hộ, giao hàng thuê hoặc vận chuyển hàng hóa không rõ nguồn gốc. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, cần kịp thời thông báo cho cơ quan chức năng để được hướng dẫn xử lý.

Trong bối cảnh tội phạm ma túy liên tục thay đổi phương thức hoạt động, lợi dụng sự phát triển của công nghệ và các dịch vụ vận tải hiện đại, việc nâng cao nhận thức, siết chặt quản lý và phát huy vai trò của doanh nghiệp, shipper cũng như người dân là yếu tố quan trọng nhằm ngăn chặn từ sớm các hành vi vi phạm, góp phần bảo đảm an ninh, trật tự và xây dựng môi trường xã hội an toàn, lành mạnh.

Thùy Chi