Câu chuyện đau xót của bệnh nhân lao 17 tuổi

24/03/2021 15:20

(Chinhphu.vn) – “Một câu chuyện rất đau xót. Bệnh nhân đã tử vong. Tôi hy vọng, câu chuyện này sẽ không lặp lại ở những gia đình khác, đặc biệt ở các khu vực vùng sâu, vùng xa. Người dân hãy tự chủ động dự phòng, ý thức để phát hiện sớm bệnh lao, tiếp cận điều trị vì bệnh lao hoàn toàn có thể chữa khỏi”.

Thăm khám cho bệnh nhân lao. Ảnh internet

Cơ chế lây của bệnh lao nguy hiểm hơn bệnh COVID-19

Chia sẻ câu chuyện đau xót về một bệnh nhân lao 17 tuổi với phóng viên, TTND.PGS.TS Nguyễn Viết Nhung, Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương, Chủ nhiệm Chương trình Chống lao Quốc gia cho biết, chỉ cách đây mấy ngày, Bệnh viện có tiếp nhận một thiếu nữ 17 tuổi, mặc dù có triệu chứng sút cân, ho, sốt trong nhiều tháng nhưng bệnh nhân không đi khám vì cho rằng đó chỉ là những biểu hiện của bệnh hô hấp thông thường. Khi tình trạng bệnh đến mức độ nặng, thay đổi tri thức, lú lẫn thì bệnh nhân mới đi bệnh viện. Lúc này, tình trạng bệnh đã quá nặng. Bệnh nhân đã tử vong vì bệnh lao màng não.

“Đây chỉ là một trong những trường hợp cụ thể rất đau xót mà tôi muốn nói đến, đó là những trường hợp phát hiện bệnh muộn. Điều đáng nói là bố của bệnh nhân đã từng mắc lao và tử vong vì bệnh lao cách đây 3 năm. Nhưng do sự mặc cảm, thiếu hiểu biết về bệnh lao, đã đẩy bệnh nhân đến kết cục đau lòng này. Tôi hy vọng, câu chuyện này sẽ không lặp lại ở bất kỳ gia đình khác, đặc biệt ở các khu vực vùng sâu, vùng xa. Người dân hãy tự chủ động dự phòng, ý thức để phát hiện sớm bệnh lao, tiếp cận điều trị vì bệnh lao hoàn toàn có thể chữa khỏi”, PGS Nguyễn Viết Nhung chia sẻ.

Theo TS Kidong Park, đại diện tổ chức WHO tại Việt Nam cho biết, bệnh lao hiện vẫn là một trong những căn bệnh truyền nhiễm gây tử vong hàng đầu trên toàn thế giới. Mỗi ngày, vẫn có gần 4.000 người chết vì bệnh lao và gần 30.000 người mắc căn bệnh này.

Tại Việt Nam, số ca mắc mới và số tử vong có giảm nhưng Việt Nam vẫn là 1 trong 30 quốc gia có ghánh nặng bệnh lao cao nhất trên thế giới. Báo cáo năm 2020 của tổ chức WHO cho biết, Việt Nam có khoảng 170.000 trường hợp lao mắc mới mỗi năm, trong đó có 9.400 trường hợp tử vong do lao. Phần lớn các ca tử vong do chưa được phát hiện bệnh và điều trị kịp thời.

Theo các chuyên gia phân tích, so với bệnh COVID-19, cơ chế lây nhiễm của bệnh lao nguy hiểm hơn nhiều vì vi khuẩn lao có thể lây truyền qua không khí với các hạt mịn có kích thước từ dưới 5 micro mét, lại có khả năng đối phó, thích nghi với những điều kiện khắc nghiệt của môi trường trong thời gian dài. Trong khi đó, COVID-19 lây khi tiếp xúc với giọt bắn trực tiếp từ người bệnh hoặc bề mặt các đồ vật qua tay tiếp xúc trực tiếp rồi đưa lên miệng, mắt, mũi. Vì vậy, bệnh lao được ví như kẻ giết người thầm lặng.

“Số ca tử vong do bệnh lao cũng cao hơn nhiều so với COVID-19, trong khi bệnh này hoàn toàn có thể phòng ngừa và điều trị khỏi”, PGS Nguyễn Viết Nhung cho biết.

Nếu như, năm 2015, mỗi năm nước ta có trên 180.000 người mắc mới bệnh lao, hàng trăm nghìn người khác mắc lao trong cộng đồng nhưng không được phát hiện, khoảng 17.000-18.000 người chết mỗi năm vì bệnh lao, thì sau 5 năm trở lại đây, do công tác giám sát tốt, nên số ca mắc và tử vong do bệnh lao ở nước ta có giảm, nhưng số mắc và tử vong vẫn ở mức cao. Mỗi năm, cả nước vẫn ghi nhận trên 150.000 ca mắc mới, 90.000 ca tử vong. Điều đáng nói là còn khoảng 50.000 ca mắc mỗi năm trong cộng đồng còn chưa được phát hiện.

Biến thách thức COVID thành cơ hội chấm dứt bệnh lao

Theo ước tính của tổ chức WHO cũng như là Liên minh phòng, chống lao toàn cầu, dịch COVID-19 đã đẩy tình hình bệnh lao năm 2020 trở về năm 2015, tức là tình hình xấu đi. Kết quả phòng, chống lao đã bị ảnh hưởng rất lớn. Việt Nam cũng không nằm ngoài các nước bị ảnh hưởng bởi COVID-19.

Tuy nhiên, Việt Nam đã biến hiểm họa COVID-19 thành cơ hội để tiến tới chấm dứt bệnh lao. Đó là ý thức và sự đồng lòng rất cao từ người dân trong phòng chống dịch bệnh truyền nhiễm qua đường hô hấp, có tương đồng giữa lao và COVID-19, sự vào cuộc kịp thời của cả hệ thống chính trị với những chỉ đạo, quyết sách đúng đắn ngay từ ban đầu, nên tỷ lệ phát hiện bệnh lao ở nước ta trong năm 2020 chỉ giảm 3,1% so với trước đó và duy trì tỷ lệ khỏi cho những bệnh nhân lao, trong khi tỷ lệ phát hiện bệnh lao trên thế giới giảm khoảng 20%-30% trong năm 2020.

Theo TTND.PGS.TS Nguyễn Viết Nhung, để chấm dứt bệnh lao thì rất cần 4 đổi mới, bao gồm đổi mới về tư duy, đổi mới về công nghệ, về tiếp cận và về đầu tư. Trong đó, đổi mới về tư duy chính là đổi mới về cách nghĩ, cách làm, đặt mục tiêu chấm dứt bệnh lao là cái đích cần đạt được. Tiếp đó là đổi mới về công nghệ.

“Chúng ta đã có thể chụp X-quang gắn trí tuệ nhân tạo, xét nghiệm X-pert với độ nhạy và độ đặc hiệu rất cao. Chúng cũng đã có chiến lược chụp 2X, X-quang sàng lọc X-pert áp dụng trong năm 2020. Đây là những tín hiệu rất tốt để tăng hiệu quả xét nghiệm phát hiện sớm bệnh lao trong thời gian tới”.

Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Trường Sơn cho biết, tính đến nay, thế giới đã ghi nhận gần 125 triệu người mắc COVID-19 và hơn 2,7 triệu người đã tử vong. Nếu như COVID-19, một căn bệnh mới có vaccine, chưa có thuốc đặc trị, vào lúc cao điểm đã cướp đi sinh mạng của khoảng 10.000 người/ngày, thì bệnh lao hằng ngày cũng khiến khoảng 4.000 người trên toàn cầu tử vong, trong khi lao là bệnh hoàn toàn có thể phòng ngừa và điều trị khỏi.

Cũng giống như bệnh COVID-19, vấn đề quan trọng và cốt lõi trong phòng ngừa và điều trị bệnh lao hiện nay, là phải phát hiện sớm bệnh. Nếu bệnh được phát hiện sớm, được điều trị kịp thời thì sẽ có trên 90% người mắc bệnh lao thường khỏi bệnh, trên 75% người mắc lao kháng thuốc khỏi bệnh.

“Những kinh nghiệm từ cuộc chiến chống COVID-19 ở Việt Nam cho thấy, Việt Nam có đủ mọi tiền đề và điều kiện để chiến thắng bệnh lao, nếu chúng ta huy động được sự vào cuộc của toàn bộ xã hội, từ chính quyền các cấp, các đoàn thể chính trị - xã hội, cho tới cộng đồng và từng người dân. Nếu chúng ta cũng chung sức, đồng lòng phòng, chống bệnh lao như chống ‘giặc COVID-19’ thì chúng ta cũng có thể gặt hái được những thành công như trong ngăn chặn đại dịch COVID-19 hơn 1 năm qua”, Thứ trưởng Nguyễn Trường Sơn cho biết.

Các chuyên gia y tế khuyến cáo, khi có triệu chứng bệnh lao phổi điển hình thường gặp dưới đây, người dân nên đi khám sớm và được điều trị kịp thời:

Ho: Ho có thể do nhiều nguyên nhân như viêm phổi, giãn phế quản, lao... Trong trường hợp ho trên 3 tuần cũng như đã dùng thuốc điều trị mà không thuyên giảm, thì nguy cơ mắc bệnh lao phổi là rất lớn.

Khạc ra đờm: nguyên nhân do tình trạng tăng xuất tiết do phổi phế quản bị kích thích hoặc do có tổn thương tại phế quản phổi.

Ho ra máu: đây là triệu chứng bệnh lao phổi có thể gặp ở 60% người mắc bệnh, xuất hiện khi có tổn thương, chảy máu trong đường hô hấp.

Đau ngực, khó thở: Đau ngực là một trong những triệu chứng bệnh lao phổi dễ nhận thấy ở bệnh nhân. Ho nhiều sẽ gây ức chế lên phế quản, dẫn đến tình trạng khó thở, đau ngực.

Gầy sụt cân là triệu chứng thường gặp ở số đông người bệnh lao phổi. Những người bệnh gầy, sụt cân không rõ nguyên nhân, không phải do tiêu chảy, suy dinh dưỡng, nhiễm HIV/AIDS... nhưng có các triệu chứng hô hấp như đã nêu trên thì phải đi khám ngay.

Sốt về chiều, triệu chứng sốt cao, sốt thất thường và đặc biệt là sốt nhẹ kèm hiện tượng gai lạnh về chiều là dấu hiệu cần nghĩ tới khả năng mắc bệnh lao.

Đổ mồ hôi, bệnh lao phổi khiến đổ mồ hôi là do rối loạn thần kinh thực vật mà thường hay gọi là ra mồ hôi trộm nhiều về ban đêm.

Cơ thể mệt mỏi là triệu chứng thường gặp khi cơ thể bị vi khuẩn tấn công.

Không phải bệnh nhân bị lao đều có tất cả các triệu chứng trên, nhiều người chỉ xuất hiện một vài triệu chứng nhẹ. Ngoài ra các dấu hiệu này cũng thường gặp ở nhiều loại bệnh khác, không phải lao. Do vậy, để biết một cách chính xác mình có phải mắc lao hay không, người dân nên chủ động đến các cơ sở y tế để làm các xét nghiệm chẩn đoán phân biệt.

}

Tin tức, sự kiện

Câu chuyện đau xót của bệnh nhân lao 17 tuổi