Chủ động phòng tránh phơi nhiễm HIV để bảo vệ cộng đồng

Những năm gần đây, công tác phòng, chống HIV/AIDS tại tỉnh Đắk Lắk tiếp tục được các ngành chức năng quan tâm triển khai với nhiều giải pháp đồng bộ nhằm hạn chế số ca nhiễm mới, nâng cao chất lượng điều trị và từng bước kiểm soát dịch bệnh trong cộng đồng. Tuy nhiên, trước những diễn biến còn tiềm ẩn phức tạp của HIV/AIDS, việc nâng cao nhận thức, chủ động phòng tránh phơi nhiễm HIV vẫn là vấn đề cấp thiết hiện nay.

Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Đắk Lắk, công tác phòng, chống HIV/AIDS trên địa bàn đang tiếp tục được triển khai với nhiều giải pháp đồng bộ nhằm hạn chế số ca nhiễm mới và nâng cao hiệu quả điều trị.

Số liệu thống kê cho thấy, năm 2025 toàn tỉnh ghi nhận 455 trường hợp nhiễm HIV/AIDS, 6 trường hợp chuyển sang giai đoạn AIDS và 15 ca tử vong. Lũy tích toàn tỉnh hiện có 3.461 ca nhiễm HIV, 1.533 trường hợp AIDS và 765 ca tử vong.

Những con số này cho thấy HIV/AIDS vẫn đang là thách thức đối với công tác chăm sóc sức khỏe cộng đồng nếu người dân còn chủ quan hoặc thiếu kiến thức phòng tránh.

Để nâng cao hiệu quả trong công tác phòng, chống HIV/AIDS trên địa bàn, bên cạnh công tác truyền thông nâng cao nhận thức, ngành y tế tỉnh đã triển khai nhiều hoạt động hỗ trợ điều trị HIV/AIDS và dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con.

Năm 2025 đã có 21 trường hợp tai nạn rủi ro nghề nghiệp được tiếp cận điều trị dự phòng sau phơi nhiễm HIV, gồm 6 bác sĩ, 7 kỹ thuật viên, điều dưỡng, nhân viên y tế, 5 công an và 3 trường hợp khác. Tất cả đều được điều trị dự phòng trong vòng từ 6 đến 72 giờ sau phơi nhiễm nhằm giảm nguy cơ lây nhiễm HIV.

BS.CKI Nguyễn Thị Vinh, Trưởng khoa Phòng, chống HIV/AIDS, CDC Đắk Lắk cho biết nhiều trường hợp hiện vẫn phát hiện bệnh muộn do tâm lý e ngại hoặc thiếu kiến thức phòng tránh. Đặc biệt, nhóm thanh thiếu niên và người trẻ tuổi có nguy cơ phơi nhiễm cao nếu chủ quan trong quan hệ tình dục hoặc sử dụng chung vật dụng sắc nhọn.

Các trường hợp phơi nhiễm HIV không chỉ xuất hiện trong cộng đồng mà còn có nguy cơ xảy ra trong môi trường nghề nghiệp, đặc biệt đối với nhân viên y tế, lực lượng công an hoặc những người thường xuyên tiếp xúc với máu và dịch cơ thể. Vì vậy, việc xử trí đúng cách ngay sau phơi nhiễm đóng vai trò rất quan trọng.

Nếu không may xảy ra các tình huống nghi ngờ phơi nhiễm như quan hệ tình dục không an toàn, bị kim tiêm đâm hoặc tiếp xúc trực tiếp với máu của người nghi nhiễm HIV, người dân cần nhanh chóng đến cơ sở y tế để được tư vấn và sử dụng thuốc điều trị dự phòng sau phơi nhiễm HIV (PrEP). Việc điều trị cần được thực hiện càng sớm càng tốt, tốt nhất trong vòng 72 giờ đầu sau phơi nhiễm để đạt hiệu quả cao nhất.

Song song với công tác dự phòng, hoạt động quản lý và điều trị HIV/AIDS trên địa bàn tỉnh tiếp tục được duy trì hiệu quả. Theo báo cáo, số bệnh nhân điều trị ARV cuối kỳ báo cáo trước là 1.166 người, hiện tăng lên 1.229 người đang điều trị ARV.

Việc điều trị bằng thuốc kháng virus ARV giúp người nhiễm HIV kiểm soát tải lượng vi rút, kéo dài tuổi thọ và giảm nguy cơ lây truyền HIV cho cộng đồng. Không chỉ tập trung điều trị cho người bệnh, ngành y tế tỉnh Đắk Lắk còn đặc biệt chú trọng chương trình dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con.

Trong kỳ báo cáo, có 32 phụ nữ mang thai nhiễm HIV được điều trị ARV, trong đó 22 trường hợp được điều trị trước khi mang thai và 10 trường hợp được điều trị trong giai đoạn chuyển dạ, sinh con.

Đồng thời, có 33 trẻ sinh ra từ mẹ nhiễm HIV được điều trị dự phòng bằng ARV ngay sau sinh. Công tác chẩn đoán sớm nhiễm HIV cho trẻ dưới 18 tháng tuổi cũng được triển khai tích cực. Trong năm 2025, đã có 23 trẻ sinh ra từ mẹ nhiễm HIV được xét nghiệm PCR lần đầu trong vòng 2 tháng tuổi. Đây là giải pháp quan trọng giúp phát hiện sớm tình trạng nhiễm HIV ở trẻ để can thiệp và điều trị kịp thời.

Hiện nay, nhiều cơ sở y tế trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk đã triển khai các dịch vụ tư vấn và xét nghiệm HIV bảo mật, tạo điều kiện thuận lợi nhất để người dân tiếp cận các dịch vụ.

Ngọc Hân