Đẩy nhanh tiến độ thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy

Ngày 22/9, Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội họp mở rộng thẩm tra Báo cáo của Chính phủ về kết quả thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy đến năm 2030. Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Trần Thị Thanh Lam chủ trì phiên họp.

Tham dự phiên họp có đại diện Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Tài chính, Bộ Công Thương, Bộ Y tế, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Báo cáo tại phiên họp, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (Bộ Công an), Đại tá Nguyễn Văn Cường cho biết, công tác lãnh đạo, chỉ đạo triển khai Chương trình được thực hiện nghiêm túc, đồng bộ từ Trung ương đến cơ sở. Bộ Công an đã phát huy vai trò Cơ quan Thường trực Chương trình, thường xuyên hướng dẫn, đôn đốc các bộ, ngành, địa phương triển khai các mục tiêu, chỉ tiêu và giải ngân vốn.

Công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm về ma túy được triển khai quyết liệt, triệt phá từ sớm, từ xa các đường dây, qua đó hầu hết chỉ tiêu về giảm cung đã đạt hoặc vượt. Về cơ bản đã kiểm soát, ngăn chặn tình trạng sản xuất ma túy tổng hợp và trồng cây có chứa chất ma túy trong nước; kiềm chế tốc độ gia tăng người nghiện ma túy.

Công tác tuyên truyền, giáo dục phòng, chống ma túy được đổi mới về nội dung, hình thức, chú trọng cung cấp kiến thức pháp luật, kỹ năng phòng, chống ma túy cho người dân. Công tác cai nghiện có những bước đổi mới; số cơ sở y tế đủ điều kiện xác định tình trạng nghiện tăng; chính sách hỗ trợ vốn, tạo việc làm cho người sau cai nghiện được ban hành.

Công tác xây dựng địa bàn không ma túy đạt nhiều kết quả, tạo thành phong trào xây dựng xã, phường, đặc khu không ma túy, tiến tới tỉnh không ma túy trên toàn quốc.

Trong 8 tháng năm 2026, đối với 9 nhóm chỉ tiêu chủ yếu do Quốc hội giao tại Nghị quyết số 163/2024/QH15, có 4 nhóm chỉ tiêu đạt và vượt kế hoạch, đạt trên 67% chỉ tiêu cả năm; 5 nhóm chỉ tiêu đạt một phần.

Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội đánh giá cao Chính phủ, Bộ Công an và các bộ, ngành, địa phương đã nỗ lực ban hành khung pháp lý, kế hoạch và tổ chức thực hiện Chương trình trong bối cảnh tình hình tội phạm, tệ nạn ma túy tiếp tục diễn biến phức tạp trên không gian mạng và ngoài xã hội.

Đối với việc thí điểm tại 3 tỉnh Điện Biên, Nghệ An, Tây Ninh, Thường trực Ủy ban đánh giá cao tinh thần chủ động, sáng tạo trong triển khai. Các địa phương đã cụ thể hóa, đề ra chỉ tiêu cao hơn bình quân cả nước; mô hình thí điểm chứng minh hiệu quả rõ rệt trong đấu tranh tội phạm biên giới, cửa khẩu và không gian mạng.

Tuy nhiên, tiến độ giải ngân vốn của Chương trình đạt tỉ lệ rất thấp. Bên cạnh đó, hiện mới có 19/34 địa phương tổ chức cai nghiện tự nguyện tại gia đình, cộng đồng, đạt 55,9%, trong khi chỉ tiêu là 70%. Truyền thông học đường và công nhân khu công nghiệp lần lượt đạt 13,2% và 4,6%.

Cơ sở dữ liệu quốc gia về phòng, chống ma túy giữa ngành Công an và ngành Y tế chưa được kết nối, chia sẻ liên thông; công tác phối hợp kiểm soát tiền chất, hóa chất giữa Công an, Công Thương, Tài chính còn hạn chế so với khối lượng hóa chất nhập khẩu thực tế.

Tại phiên họp, các đại biểu tập trung thảo luận những điểm nghẽn và giải pháp đẩy nhanh giải ngân trong những tháng còn lại của năm 2026, nhất là đối với vốn đầu tư phát triển và các dự án ứng dụng công nghệ thông tin đang giải ngân 0%.

Các đại biểu cũng đề nghị làm rõ nguyên nhân tội phạm ma túy gia tăng 6.449 vụ, 15.162 bị cáo so với cùng kỳ năm 2025; cơ chế phối hợp liên ngành và giải pháp nâng cao hiệu quả cai nghiện tại gia đình, cộng đồng.

Các ý kiến nhấn mạnh cần phân biệt giữa công tác quản lý nhà nước thông thường và tính chất đặc thù của Chương trình mục tiêu quốc gia để tập trung nguồn lực cho 3 mục tiêu cốt lõi: giảm cung, giảm cầu và giảm tác hại của ma túy.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Trần Thị Thanh Lam ghi nhận những kết quả bước đầu; đồng thời đề nghị Bộ Công an và các bộ, ngành tiếp tục rà soát, hoàn thiện Báo cáo của Chính phủ, làm rõ tác động lan tỏa của Chương trình đối với nhận thức, trách nhiệm của hệ thống chính trị và toàn xã hội.

Đồng thời, cần chủ động đưa ra dự báo tình hình và các giải pháp chiến lược dài hạn để ứng phó hiệu quả với tội phạm ma túy diễn biến phức tạp, nhất là trên các tuyến biên giới, đường biển và đường hàng không.

Thùy Chi