Hiểm hoạ ma tuý mới và những hệ lụy nghiêm trọng

Ma túy mới len lỏi vào giới trẻ dưới nhiều vỏ bọc

Theo thống kê của Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, Bộ Công an, hiện cả nước có khoảng 226.000 người nghiện, người sử dụng trái phép chất ma túy và người bị quản lý sau cai nghiện có hồ sơ. Đáng lo ngại, độ tuổi sử dụng ma túy đang ngày càng trẻ hóa, trong đó khoảng 60% người sử dụng ma túy lần đầu ở độ tuổi từ 15-25; thậm chí nhiều trường hợp chỉ mới 13-15 tuổi.

Những con số ấy phản ánh thực tế đáng báo động khi ma túy đang tiếp cận giới trẻ theo những cách thức hoàn toàn mới. Không còn mang hình dạng quen thuộc như bột trắng hay viên nén, nhiều loại ma túy được pha trộn vào đồ uống, thực phẩm, thuốc lá điện tử hoặc các sản phẩm tiêu dùng phổ biến, khiến không ít người trẻ vô tình trở thành nạn nhân chỉ sau một lần thử vì tò mò.

Trung tá Phạm Cánh Quân, Phó Đội trưởng Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, Công an TP. Hà Nội cho biết, ma túy mới hiện nay chủ yếu được biến đổi từ các loại ma túy cũ và tồn tại dưới dạng dung dịch, tinh dầu hoặc hóa chất tổng hợp nên rất dễ che giấu. Đặc biệt, các đối tượng xấu thường đưa chất ma túy vào tinh dầu thuốc lá điện tử hoặc các loại thuốc hút thông thường nhằm đánh lừa người sử dụng, nhất là thanh thiếu niên.

Theo Trung tá Phạm Cánh Quân, nhiều học sinh, sinh viên tiếp cận ma túy không phải do chủ đích mà bắt đầu từ tâm lý tò mò, muốn thử cảm giác mới hoặc bắt chước bạn bè. Trong khi đó, các loại ma túy mới thường khó phát hiện ở giai đoạn đầu vì biểu hiện chưa rõ ràng. Chỉ đến khi xuất hiện tình trạng loạn thần, mất kiểm soát hành vi, người sử dụng mới nhận ra mình đã bị lệ thuộc vào chất cấm.

Thủ đoạn tinh vi, khó nhận diện và kiểm soát

Điều đáng lo ngại là các đối tượng mua bán ma túy ngày càng sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi để qua mặt cơ quan chức năng cũng như tiếp cận giới trẻ. Từ bánh ngọt có chứa chất cấm, thực phẩm pha chế tinh dầu cần sa đến các gói thuốc lá được tẩm hóa chất hướng thần, tất cả đều được thiết kế bắt mắt, khó phân biệt với sản phẩm thông thường.

Không chỉ hoạt động ngoài đời thực, việc mua bán ma túy còn diễn ra công khai trên không gian mạng dưới nhiều hình thức trá hình. Các đối tượng lập hội nhóm mang tên liên quan đến thuốc lá, tinh dầu hay sản phẩm giải trí để che giấu hoạt động mua bán chất cấm. Đây cũng là nguyên nhân khiến công tác phát hiện, xử lý gặp nhiều khó khăn.

Trung tá Phan Đăng Trung, Phó trưởng Phòng 6, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, Bộ Công an nhận định, xu hướng sử dụng ma túy hiện nay đang chuyển mạnh từ các chất truyền thống sang ma túy tổng hợp với hình thức ngày càng đa dạng và khó nhận biết.

Theo Trung tá Phan Đăng Trung, các đối tượng thường tẩm ma túy vào thực phẩm, đồ uống hoặc thuốc lá điện tử rồi mua bán trên mạng xã hội. Đáng chú ý, một số chất mới chưa có trong danh mục quản lý nên gây khó khăn cho công tác phát hiện, xử lý của cơ quan chức năng.

Hệ lụy nặng nề đối với sức khỏe và tinh thần

Trong khi đó, tác động của ma túy đối với sức khỏe lại vô cùng nghiêm trọng. Các bác sĩ cảnh báo, dù tồn tại dưới bất kỳ hình thức nào, ma túy vẫn gây ảnh hưởng trực tiếp tới hệ thần kinh trung ương và nhiều cơ quan quan trọng của cơ thể. Người sử dụng có thể rơi vào trạng thái hưng phấn quá mức, hoang tưởng, ảo giác, co giật, tăng thân nhiệt, rối loạn nhịp tim, suy thận, tổn thương cơ và thậm chí tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời.

Đáng chú ý, nhiều loại ma túy mới hiện nay có độc tính mạnh nhưng lại khó phát hiện bằng các phương pháp xét nghiệm thông thường. Điều này khiến việc điều trị và cứu chữa trở nên phức tạp hơn.

TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, các loại cần sa tổng hợp hiện nay bao gồm rất nhiều hợp chất hóa học khác nhau. Chỉ cần thay đổi một vài phản ứng hóa học, các đối tượng đã có thể tạo ra một loại chất mới vượt ra ngoài khả năng kiểm soát thông thường.

Theo TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, các chất này có thể được đưa vào tinh dầu thuốc lá điện tử hoặc tẩm vào các loại thảo mộc dạng cây, lá vụn. Đáng lo ngại là không phải lúc nào xét nghiệm nhanh cũng phát hiện được sự tồn tại của các chất ma túy này. Nhiều trường hợp phải tiến hành xét nghiệm chuyên sâu tại phòng thí nghiệm mới có thể xác định chính xác chất độc.

Thực tế tại Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai cho thấy số ca nhập viện liên quan đến ngộ độc ma túy mới đang gia tăng, trong đó có không ít trường hợp là học sinh trung học phổ thông. Các bệnh nhân thường nhập viện trong tình trạng kích động, rối loạn tâm thần, co giật hoặc hôn mê sau khi sử dụng thuốc lá điện tử, đồ uống lạ hay các loại "thảo mộc" được quảng cáo vô hại trên mạng xã hội.

Một trong những ví dụ điển hình là "nấm thức thần" – loại nấm chứa chất gây ảo giác mạnh. Do được quảng bá như sản phẩm tạo cảm giác thư giãn hoặc khám phá trải nghiệm mới, nhiều người trẻ đã tò mò sử dụng mà không lường hết hậu quả. Cơ quan chức năng tại Hà Nội từng phát hiện các vụ mua bán "nấm thức thần" chứa Psilocine – chất nằm trong danh mục cấm sử dụng trong y học và đời sống xã hội.

Nguy cơ kéo theo nhiều hệ lụy xã hội

Không chỉ gây hại cho sức khỏe, ma túy còn kéo theo nhiều hệ lụy xã hội nghiêm trọng. Người nghiện dễ mất khả năng lao động, suy giảm nhận thức, mất kiểm soát hành vi và có nguy cơ cao vi phạm pháp luật. Nhiều vụ án hình sự, tai nạn giao thông, bạo lực hay hành vi gây rối trật tự công cộng có nguyên nhân từ việc sử dụng chất kích thích.

Đặc biệt, với thanh thiếu niên là nhóm mà não bộ và nhân cách vẫn đang trong quá trình phát triển thì hậu quả của ma túy càng nặng nề hơn. Việc sử dụng ma túy sớm có thể ảnh hưởng lâu dài tới khả năng học tập, làm việc, kiểm soát cảm xúc và các mối quan hệ xã hội. Nhiều người trẻ rơi vào tình trạng lệ thuộc tâm lý, trầm cảm, rối loạn hành vi hoặc mất phương hướng tương lai chỉ sau thời gian ngắn sử dụng chất cấm.

Bên cạnh sự tinh vi của tội phạm ma túy, sự thiếu hiểu biết của một bộ phận giới trẻ cũng là nguyên nhân khiến nhiều người dễ "sập bẫy" chỉ sau một cuộc vui. Tâm lý chủ quan, cho rằng "thử một lần không sao", trong khi không biết rằng chỉ một liều nhỏ cũng có thể gây tổn thương nghiêm trọng cho cơ thể, đã khiến nhiều thanh thiếu niên phải trả giá đắt.

Cần sự vào cuộc đồng bộ của gia đình và xã hội

Trước thực trạng trên, các chuyên gia cho rằng cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm ngăn chặn ma túy mới xâm nhập đời sống học đường và cộng đồng. Trong đó, công tác tuyên truyền cần được đổi mới theo hướng trực quan, sát thực tế, giúp người trẻ nhận diện rõ các hình thức ngụy trang của ma túy.

Gia đình cũng đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Cha mẹ cần quan tâm, theo sát con em mình, kịp thời phát hiện những dấu hiệu bất thường về tâm lý, hành vi hoặc các mối quan hệ xã hội. Đồng thời, cần trang bị cho trẻ kỹ năng từ chối, khả năng nhận diện nguy cơ và bản lĩnh trước những lời rủ rê, kích động.

Về phía cơ quan chức năng, lực lượng công an đang tăng cường rà soát, quản lý người nghiện, truy vết các đường dây mua bán ma túy cũng như kiểm tra các cơ sở kinh doanh có nguy cơ phát sinh tệ nạn. Công tác đấu tranh trên không gian mạng cũng được đẩy mạnh nhằm ngăn chặn hoạt động mua bán ma túy trá hình.

Tuy nhiên, trong bối cảnh ma túy liên tục biến đổi về hình thức và phương thức tiếp cận, cuộc chiến phòng, chống ma túy rõ ràng không thể chỉ là nhiệm vụ của lực lượng chức năng mà cần sự vào cuộc của toàn xã hội. Đặc biệt, mỗi cá nhân cần nâng cao cảnh giác, chủ động nâng cao kiến thức về cách phòng tránh ma túy và cần hiểu rõ về những nguy hại do ma túy gây ra. Bởi phía sau những "cuộc vui" tưởng chừng vô hại có thể là cái giá rất đắt bằng sức khỏe, tính mạng và cả tương lai phía trước.

Thùy Chi