Hoa hồng thay thế cây thuốc phiện ở Afghanistan

Thu hoạch hoa hồng tại Dara-i-Noor, tỉnh Nangarha

“Tôi rất vui với vụ thu hoạch hoa năm nay”, Sapai, 50 tuổi, chia sẻ khi ông đứng giữa hàng trăm bụi hoa hồng nở rộ. Trước đây, ông từng trồng cây thuốc phiện.

Sapai là một trong hơn 800 nông dân ở tỉnh Nangarhar (giáp ranh Pakistan) hưởng lợi từ "Dự án Hoa hồng cho Nangarhar". Đây là sáng kiến chung của Afghanistan và Đức thành lập năm 2007 nhằm khuyến khích người trồng anh túc chuyển sang một loài hoa khác vừa sinh lời, vừa hợp pháp.

“Họ cấp cho chúng tôi cây trồng, công cụ và thậm chí còn trả tiền cho chúng tôi trong năm đầu tiên khi chưa có vụ mùa thu hoạch”, Sapai nói. “Giờ tôi có 600 cây, và thu hoạch được tới 1.200 kg cánh hoa”.

Trồng cây thuốc phiện là ngành kinh doanh lớn tại Afghanistan, trong đó, Nangarhar là tỉnh sản xuất thuốc phiện lớn thứ 6. Theo số liệu chính thức, sản lượng thuốc phiện tăng tới 87 % đạt mức sản lượng kỉ lục 9.000 tấn vào năm 2017.

Tuy nhiên, Sapai cho biết ông đang rất hạnh phúc với công việc trồng hoa hồng. Ông Sapai kiếm đủ tiền để hỗ trợ gia đình và khẳng định trồng hoa hồng tốn ít chi phí và công sức hơn. Sau mùa hoa, thường kết thúc vào tháng 5, ông chuyển sang trồng rau cải.

Tại ngôi làng Omar Qala gần đó, Shah Zaman, người trồng hoa hồng nhưng đồng thời cũng là giáo viên, cho biết thu hoạch cánh hoa thay vì thuốc phiện mang lại nhiều lợi ích.

“Người dân ở đây từng trồng cây anh túc, nhưng việc đó bị cấm trong luật đạo Hồi (haram)”, ông Zaman nói.

Zaman dự kiến thu hoạch 1 tấn cánh hoa trong năm nay. “Hoa hồng tốt hơn nhiều...Tôi kiếm được khoản tiền tương đối lớn từ hoa hồng, mà loại cây này lại có sức sống bền bỉ, không yêu cầu nhiều chi phí hay công sức”.

Một nông dân Afghanistan thu hoạch cánh hoa hồng từ một vườn hoa gần Jalalabad

Khan Agha, đại diện Công ty trách nhiệm hữu hạn Hoa Hồng Afghanistan tại quận Dara-e-Noor, đồng tình rằng hoa hồng không yêu cầu việc tưới nước, bón phân hay chăm sóc tỉ mỉ như anh túc.

Các bụi hoa hồng có sức chịu đựng cao và có thể tồn tại từ 30-50 năm. Trong khi đó, anh túc phải được trồng lại sau mỗi mùa.

“Chúng tôi có hợp đồng thống nhất với nông dân trồng hoa, yêu cầu họ ngừng trồng anh túc và các loại cây ma tuý khác. Những nơi chúng tôi trồng hoa hồng 100% hoàn toàn không có anh túc”, Agha cho biết thêm.

Mohammad Akbar Mohmand, chủ sở hữu công ty Hoa hồng Afghanistan cho biết những cánh hoa được chưng cất tại thủ phủ Jalalabad. Để chiết xuất được một lít tinh dầu phải cần đến 6 tấn cánh hoa.

Trong đỉnh điểm của vụ mùa, nhà máy chưng cất của Mohmand thuê hơn 120 người. Từ bình minh tới trưa, xe tải trên khắp các quận trong tỉnh chuyển đi những chuyến hàng quý giá của họ.

Sau khi thu hoạch, cánh hoa bắt đầu héo và mất đi hương thơm trong vòng vài giờ. Do đó, “hoa hồng được hái vào buổi sáng phải được chưng cất cùng ngày, kể cả nếu chúng tôi có phải làm việc tới 2-3h sáng”, Mohmand giải thích.

Trước khi dự án Hoa hồng cho Nangarhar được chính thức khởi động, doanh nhân Afghanistan Abdullah Orzala đã bắt đầu trồng hoa hồng và phân phối cây trồng. Ông là kỹ sư được đào tạo ở Mỹ và gần đây đã mở một cửa hàng bán nước hoa tại Kabul cho giới trung lưu và người nước ngoài.

Orzala sở hữu 100 hecta hoa hồng nhưng ông hy vọng có thể tăng số lượng cây trồng lên gấp 3 trong năm tới “nếu tình hình an ninh cho phép”.

Orzala xuất khẩu tinh dầu tới công ty Canada The 7 Virtues. Công ty này cũng nhập khẩu tinh dầu từ Haiti, Trung Đông và Rwanda với khẩu hiệu “Tạo nước hoa, không phải chiến tranh”.

Thông điệp này nhận được nhiều sự ủng hộ của nông dân, khuyến khích làn sóng trồng hoa hồng tại tỉnh Nangarhar.