Ma túy 'đá' - ám ảnh người trong cuộc

Bác sĩ thăm khám bệnh nhân điều trị tại Bệnh viện Tâm thần Thanh Hóa

Trung tâm Chữa bệnh, Giáo dục và Lao động xã hội số 1 (Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Thanh Hóa) hiện quản lý hơn 150 học viên, trong đó có hơn 60 học viên đăng ký cai nghiện tự nguyện. N.V.T., sinh năm 1979 là một trong số đó. Anh vào trung tâm cai nghiện được hơn 5 tháng, đã vượt qua được những cơn thèm khát, những ảo giác vật vã, tinh thần đã bắt đầu ổn định, tăng cân. Vốn là cán bộ của một cơ quan Nhà nước, được đào tạo chính quy, T. có năng lực và tương lai rộng mở. Chẳng ai nghĩ cuộc đời anh sẽ rẽ sang một hướng khác khi chính những mối quan hệ bạn bè đã đưa T. đến với ma túy “đá”. Anh nhớ lại: Tôi cứ nghĩ hàng “đá” không gây nghiện, nên trong một vài cuộc tụ tập giao lưu, đã thử chơi cho vui nhưng lệ thuộc lúc nào không hay. Đã nhiều lần muốn bỏ, nhưng hết lần này đến lần khác, khi rượu bia vào, lại thèm khát cảm giác “phê” mà nó mang lại. Những lúc tâm trạng không vui hay cả những lúc vui vẻ cũng trở thành cái cớ để tìm đến nó...

Khoa Nam 1, Bệnh viện Tâm thần Thanh Hóa những ngày đầu tháng 3, trời vẫn lạnh giá. 10 giờ sáng, B.V.H., quê ở Bá Thước vẫn nằm cuộn mình trong chăn trên chiếc giường chật hẹp. Chàng trai mới ngoài 20 tuổi mà thân hình gầy gò, đôi mắt lờ đờ, tay chân cử động chậm do tác dụng phụ của thuốc điều trị. Các bác sĩ cho biết H. mới nhập viện được 5 ngày do bị rối loạn tâm thần vì sử dụng chất ma túy. H. chậm chạp nói: Khi chơi “đá”, em thấy hưng phấn, lâng lâng, bước chân đi nhẹ tễnh, ảo tưởng như mình là thần thánh. Mặc dù mới chỉ sử dụng một thời gian ngắn, em đã phải vào viện điều trị vì bị chứng ảo thanh, lúc nào cũng nghe có người nói chuyện trong đầu, chỉ huy, ra lệnh, xui khiến bản thân nên giờ H. cũng sợ rồi.

N.N.T., 25 tuổi ở TP Thanh Hóa, bệnh nhân nằm cạnh giường của H. cũng đã phải vào viện lần thứ  ba vì ma túy “đá”. Khác với H., T. cao ráo, trắng trẻo và nhìn T. không ai nghĩ là anh chàng chơi “hàng đá”. T. vào đây đã gần 1 tháng, sau quá trình điều trị tích cực qua giai đoạn cấp,  T. đã tỉnh táo. Khi gặp chúng tôi, T. như được dịp để nói chuyện về mình và các cuộc chơi. T. kể: Em chơi cũng khá lâu rồi, ban đầu mỗi lần “đập” xong, em có ảo tưởng về sức mạnh, cho rằng mình là lính chiến, đánh trận giỏi, trận nào cũng thắng. Những lúc đó, mẹ em, những người xung quanh em đều là lính tham gia trận chiến. Thắng trận liên tiếp, em trở thành người thống lĩnh trái đất giống như trong các trò game online. Những lúc “lên thần” đó, em cảm giác có bao nhiêu người xung quanh nhìn ngắm, tôn sùng mình một cách đầy ngưỡng mộ, thậm chí nói chuyện cả với những người nổi tiếng. T. khoe trong đám bạn bè, nhiều đứa còn chơi nhiều hơn em, nhưng không phải ai cũng đạt được “cảnh giới” giống như vậy, thậm chí những lúc dù không có chất ma túy trong người, em vẫn có cảm giác đó. Và rồi em rơi vào trạng thái mất ngủ triền miên, ảo thanh, hoang tưởng. Cứ điều trị khỏi ra viện vài ngày là T. lại bị bạn bè rủ rê và chỉ một lần dùng lại ma túy “đá” là bệnh lại tái phát.

Theo thống kê của Bệnh viện Tâm thần Thanh Hóa, trong những năm gần đây, số lượng bệnh nhân đến khám, điều trị các di chứng, rối loạn tâm thần do sử dụng ma túy dạng “đá” ngày càng tăng. Các bệnh  nhân không chỉ ở khu vực thành phố, thị xã mà còn ở cả những huyện miền núi, vùng sâu, vùng xa; các bệnh nhân đi làm ăn ở khu vực các tỉnh phía Nam, các khu công nghiệp ở các tỉnh phía Bắc. Điều đáng nói là nhiều bệnh nhân có tuổi đời còn rất trẻ, không chỉ là con nhà có điều kiện mà ở cả các đối tượng có hoàn cảnh khó khăn, không có việc làm.

Bác sĩ CKII Vi Du Lịch, Trưởng khoa Nam 1, Bệnh viện Tâm thần Thanh Hóa, cho biết: Ma túy “đá” là các chất kích thích dạng amphetamine (viết tắt là ATS). Giai đoạn ban đầu là kích thích tăng khả năng tập trung chú ý, tiếp theo là tiền loạn thần và sau đó thành loạn thần thực sự với ảo giác và hoang tưởng liên hệ, bệnh nhân rơi vào trạng thái rối loạn về tư duy, cảm xúc, có hành vi bạo lực, suy nghĩ tiêu cực, tự hủy hoại cơ thể, lo âu, hoảng sợ và trầm cảm.  Những biểu hiện lâm sàng như: nhiễm độc cấp, có cảm giác nhiều năng lượng, nói nhiều, tăng hoạt động, sinh hoạt bừa bãi, lo âu, bồn chồn, ảo thị, ảo thanh... Nhiều bệnh nhân có ý nghĩ bị theo dõi, bị truy hại và có hành vi tấn công, gây hấn với những người xung quanh hoặc có biểu hiện vã mồ hôi, tăng huyết áp, ớn lạnh, buồn nôn, rối loạn ý thức, mê sảng hoặc hôn mê. Khi rơi vào trạng thái ảo giác người nghiện có thể có những hành vi gây nguy hiểm cho bản thân, người thân và những người xung quanh.

Cũng theo đánh giá của Trung tâm Chữa bệnh, Giáo dục và Lao động xã hội số 1, thì nhóm đối tượng sử dụng ma túy thông thường và ma túy “đá” đến trung tâm có tỷ lệ ngang nhau. Biểu hiện của những người lệ thuộc vào các loại ma túy “đá” không rõ ràng, quá trình cắt cơn chưa có phác đồ điều trị cụ thể.  Đối với nhóm đối tượng này, trung tâm áp dụng các biện pháp hết sức nghiêm ngặt. Có những đối tượng 3-6 tháng, chu kỳ vẫn lặp lại, có những đối tượng sau khi cắt cơn thì rơi vào trạng thái nói triền miên hoặc im lặng, tự khép mình, trầm cảm, mất phương hướng, tự thương, tự sát hoặc tấn công, chống đối người xung quanh, bất hợp tác trong quá trình điều trị. Theo ông Lê Chí Cường, Giám đốc Trung tâm Chữa bệnh, Giáo dục và Lao động xã hội số 1 thì đối với nhóm đối tượng nghiện này, để phục hồi như trạng thái ban đầu, không lệ thuộc vào ma túy “đá” đòi hỏi một quá trình trị liệu lâu dài và vô cùng khó khăn, phức tạp.

Thực tế đã có không ít những vụ án đau lòng xuất phát từ những cơn “ngáo đá”, từ loạn thần, hoang tưởng và ảo giác chi phối. Ma túy “đá” đã và đang trở thành mối đe dọa đối với thế hệ trẻ, nỗi lo của rất nhiều gia đình. Đã đến lúc cần những giải pháp đồng bộ, toàn diện, quyết liệt của toàn xã hội để đẩy lùi những mối đe dọa từ ma túy “đá”. Trong đó, bằng những minh chứng cụ thể nhất, phải cảnh báo cho thế hệ trẻ những tác hại, hiểm họa mà ma túy “đá” có thể gây ra, để các bạn tự nhận thức, trang bị cho mình những kỹ năng phòng, tránh khỏi những cám dỗ trong cuộc sống, kiên quyết nói không với ma túy.