Nâng cao nhận thức cho học sinh, ngăn chặn hiểm họa ma túy học đường

Chủ động trang bị kiến thức, kỹ năng phòng ngừa ma túy

Tại Điện Biên, dù chưa ghi nhận trường hợp học sinh sử dụng ma túy, các cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh vẫn chủ động phối hợp với lực lượng chức năng triển khai nhiều hoạt động tuyên truyền, nâng cao nhận thức và kỹ năng tự bảo vệ cho học sinh.

Công tác giáo dục phòng, chống ma túy được Trường THPT Chuyên Lê Quý Đôn (phường Điện Biên Phủ) lồng ghép trong các buổi học chính khóa, sinh hoạt ngoại khóa và chào cờ. Nội dung tập trung làm rõ tác hại của ma túy đối với sức khỏe, tâm lý, quá trình học tập và tương lai của học sinh; đồng thời giúp các em nhận diện những phương thức, thủ đoạn dụ dỗ, lôi kéo ngày càng tinh vi.

Trước nguy cơ ma túy bị ngụy trang dưới dạng kẹo, đồ uống hoặc trà trộn trong các sản phẩm không rõ nguồn gốc, nhà trường thường xuyên nhắc nhở học sinh không tò mò dùng thử, không nhận hoặc sử dụng sản phẩm lạ do người khác đưa cho.

Bà Bùi Thị Anh, Hiệu trưởng Trường THPT Chuyên Lê Quý Đôn cho biết, ở lứa tuổi mới lớn, tâm sinh lý học sinh còn nhiều thay đổi. Sự tò mò, cùng với việc thiếu sự quan tâm từ gia đình, có thể khiến các em đối mặt với những nguy cơ khó lường. Vì vậy, đầu mỗi năm học, nhà trường đều tổ chức cho học sinh ký cam kết không tham gia tệ nạn xã hội, không vi phạm pháp luật; đồng thời phối hợp với gia đình quan tâm, quản lý và định hướng các em trong học tập, sinh hoạt.

Ngày 17/10, tại điểm cầu Trường THCS và THPT Lương Thế Vinh (phường Điện Biên Phủ), sau lễ phát động học sinh, sinh viên chấp hành pháp luật về phòng, chống ma túy năm 2026 do Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Bộ Công an tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, đông đảo học sinh được cán bộ Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy Công an tỉnh Điện Biên tuyên truyền về tác hại của ma túy và các thủ đoạn lôi kéo thanh thiếu niên, nhất là qua mạng xã hội và những mối quan hệ ngoài nhà trường.

Thông qua hình ảnh trực quan, trò chơi tương tác và phần hỏi - đáp, kiến thức pháp luật được truyền tải sinh động, gần gũi, giúp học sinh dễ tiếp thu, ghi nhớ và biết cách chủ động phòng tránh nguy cơ.

Em Nguyễn Thanh Hoàng, học sinh khối 11, Trường THCS và THPT Lương Thế Vinh, chia sẻ rằng buổi tuyên truyền giúp em hiểu thêm về tác hại của ma túy và những cách thức dụ dỗ học sinh. Theo Hoàng, mỗi học sinh cần tự nhắc nhở bản thân không thử những sản phẩm lạ, không rõ nguồn gốc; khi gặp người rủ rê hoặc phát hiện điều bất thường, cần biết từ chối và báo với thầy cô, cha mẹ để được giúp đỡ.

Tại Đắk Lắk, ngày 12/10/2016, Công an tỉnh đã tổ chức tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về phòng, chống ma túy tại Trường THCS Trưng Vương (phân hiệu II), phường Buôn Ma Thuột, với sự tham gia của 800 cán bộ, giáo viên và học sinh.

Đáng chú ý, nội dung tuyên truyền tập trung cảnh báo việc các đối tượng lợi dụng tâm lý tò mò, mong muốn thể hiện bản thân hoặc sự tin tưởng trong quan hệ bạn bè để từng bước dụ dỗ, lôi kéo học sinh. Những lời mời chào hấp dẫn, quảng cáo sai lệch, mối quan hệ quen biết qua mạng xã hội cũng có thể trở thành phương thức tiếp cận, khiến các em đối mặt với nguy cơ liên quan đến ma túy.

Học sinh cũng được hướng dẫn cách xử lý những tình huống có nguy cơ phát sinh trong đời sống hằng ngày. Các em cần kiên quyết từ chối lời rủ rê sử dụng chất kích thích hoặc sản phẩm không rõ thành phần, nguồn gốc; không nhận giữ, giao nhận, vận chuyển đồ vật, hàng hóa cho người khác khi chưa biết rõ nội dung và mục đích.

Khi phát hiện dấu hiệu bất thường liên quan đến ma túy, học sinh cần kịp thời trao đổi với gia đình, thầy cô hoặc thông báo cho cơ quan Công an để được hướng dẫn, hỗ trợ. Việc chủ động tìm kiếm sự giúp đỡ không chỉ bảo vệ bản thân mà còn góp phần ngăn chặn nguy cơ vi phạm pháp luật từ sớm.

Đổi mới hình thức tuyên truyền, gắn kiến thức với thực tiễn

Bên cạnh các buổi tuyên truyền trực tiếp, ngành Giáo dục và Đào tạo Điện Biên chú trọng đổi mới hình thức giáo dục phòng, chống ma túy thông qua các hội thi, tạo điều kiện để học sinh chủ động tìm hiểu pháp luật, đồng thời khuyến khích cán bộ quản lý, giáo viên nâng cao chất lượng giảng dạy nội dung này.

Đầu tháng 9/2026, Sở Giáo dục và Đào tạo Điện Biên tổ chức hai hội thi gồm “Tìm hiểu pháp luật về phòng, chống ma túy” dành cho học sinh các cơ sở giáo dục phổ thông, cơ sở giáo dục thường xuyên và “Chuyên môn, nghiệp vụ giáo dục phòng, chống ma túy” dành cho cán bộ quản lý, giáo viên phổ thông trên địa bàn tỉnh.

Hai hội thi thu hút 2.977 sản phẩm dự thi, gồm tranh vẽ, bài viết của học sinh và kế hoạch bài dạy, bài giảng điện tử của giáo viên. Ban Tổ chức đã trao 74 giải cho các sản phẩm tiêu biểu.

Bà Hoàng Tuyết Ban, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Điện Biên cho biết, thông qua các hội thi, ngành có thêm cơ sở đánh giá nhận thức, kỹ năng phòng, chống ma túy của học sinh, đồng thời ghi nhận những cách làm và sản phẩm giáo dục có chất lượng của đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên. Sở sẽ lựa chọn, phổ biến các sản phẩm tiêu biểu, khuyến khích vận dụng vào hoạt động dạy học và giáo dục kỹ năng sống, giúp học sinh nâng cao cảnh giác, biết cách tự bảo vệ trước những nguy cơ liên quan đến ma túy.

Tại Hải Phòng, hoạt động giáo dục phòng, chống ma túy được triển khai theo hướng kết hợp tuyên truyền pháp luật với trải nghiệm thực tế. Ngày 18/10, Cơ sở Cai nghiện ma túy số 1 (Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, Công an TP. Hải Phòng) phối hợp với Trường THCS Nguyễn Bá Ngọc tổ chức chương trình truyền thông, giáo dục pháp luật về phòng, chống ma túy kết hợp tham quan, trải nghiệm tại cơ sở cai nghiện.

Tại chương trình, học sinh được cung cấp thông tin về tác hại của ma túy, cách nhận biết một số loại ma túy, đặc biệt là ma túy mới và những sản phẩm có nguy cơ bị lợi dụng để ngụy trang, lôi kéo người sử dụng. Các em cũng được hướng dẫn cách từ chối lời mời chào sử dụng chất không rõ nguồn gốc, tránh xa tình huống nguy cơ và tìm kiếm sự hỗ trợ từ gia đình, thầy cô, lực lượng chức năng khi cần thiết.

Điểm đáng chú ý là việc gắn kiến thức pháp luật với hoạt động tham quan, trải nghiệm tại cơ sở cai nghiện. Qua đó, học sinh có thêm cơ hội tìm hiểu thực tế về công tác cai nghiện, phục hồi và những khó khăn trong quá trình hỗ trợ người nghiện ma túy thay đổi hành vi, từng bước hòa nhập cộng đồng.

Những trải nghiệm này góp phần giúp các em nhận thức rõ hơn về hậu quả của ma túy, từ đó nâng cao ý thức chấp hành pháp luật và trách nhiệm bảo vệ bản thân, gia đình, cộng đồng. Để bảo đảm chương trình diễn ra an toàn, Cơ sở Cai nghiện ma túy số 1 phối hợp với Phòng Cảnh sát cơ động và nhà trường triển khai các biện pháp bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn cho giáo viên và học sinh trong suốt quá trình tham gia.

Việc đa dạng hóa hình thức tuyên truyền, từ sinh hoạt trong trường học, phổ biến pháp luật, hội thi đến trải nghiệm thực tế, giúp kiến thức phòng, chống ma túy đến gần hơn với học sinh. Qua đó, các em không chỉ hiểu về tác hại của ma túy mà còn được trang bị kỹ năng nhận diện nguy cơ, xử lý tình huống và chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần thiết.

Phòng ngừa từ sớm, cần sự phối hợp của gia đình và nhà trường

Thực tế cho thấy, nguy cơ ma túy xâm nhập học đường đặt ra yêu cầu công tác phòng ngừa phải được triển khai thường xuyên, liên tục, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của từng lứa tuổi. Những buổi tuyên truyền đơn lẻ khó có thể tạo chuyển biến bền vững nếu thiếu sự đồng hành của gia đình, nhà trường và xã hội.

Cùng với vai trò của lực lượng Công an trong phổ biến pháp luật, cảnh báo thủ đoạn của tội phạm ma túy, các cơ sở giáo dục cần quan tâm đến tâm lý, hoàn cảnh và những thay đổi trong hành vi của học sinh để kịp thời phát hiện, định hướng, hỗ trợ. Gia đình cần tăng cường lắng nghe, chia sẻ, đồng hành cùng con em, giúp các em hình thành lối sống lành mạnh và có bản lĩnh trước những tác động tiêu cực từ môi trường xung quanh.

Bà Hoàng Tuyết Ban nhấn mạnh công tác phòng ngừa phải đi trước một bước. Việc trang bị kiến thức, kỹ năng nhận diện và phòng tránh ma túy cho học sinh cần được thực hiện thường xuyên, liên tục, có chiều sâu và phù hợp với từng lứa tuổi. Gia đình, nhà trường và xã hội cần phát huy trách nhiệm, tăng cường phối hợp để xây dựng môi trường học đường an toàn, lành mạnh.

Đối với mỗi học sinh, chủ động tìm hiểu kiến thức pháp luật, không thử hoặc sử dụng ma túy, không nhận những sản phẩm không rõ nguồn gốc và biết từ chối trước lời dụ dỗ là những biện pháp thiết thực để tự bảo vệ mình. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, các em cần kịp thời báo cho người lớn đáng tin cậy hoặc cơ quan chức năng, không tự ý xử lý hay che giấu sự việc.

Giáo dục phòng, chống ma túy trong trường học cần được triển khai bằng nhiều hình thức linh hoạt, gắn kiến thức với tình huống thực tế, đồng thời phát huy vai trò của gia đình và cộng đồng.

Chủ động phòng ngừa từ sớm, trang bị kỹ năng tự bảo vệ cho học sinh chính là giải pháp quan trọng để hạn chế nguy cơ ma túy xâm nhập học đường, bảo vệ sức khỏe, tương lai của thế hệ trẻ và xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh.

Ngọc Hân (tổng hợp)