Phối hợp ngăn chặn tình trạng người Việt phạm tội ma túy ở Cộng hòa Séc

Cảnh sát Séc đột kích một xưởng sản xuất ma túy đá

Tại buổi làm việc với Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy Việt Nam mới đây, ông Bretislav Brejcha, Phó Cục trưởng Cục Phòng, chống ma túy thuộc Tổng cục Cảnh sát, Bộ Nội vụ Cộng hòa Séc cho biết, nước này chỉ có khoảng 10 triệu dân, pháp luật quy định rất rõ các tội phạm về ma túy, một số tội phổ biến là trồng cây cần sa, sản xuất ma túy, tàng trữ ma túy; trong đó, nếu tàng trữ một lượng nhỏ để sử dụng cho nhu cầu cá nhân thì chỉ bị phạt tiền, tàng trữ để buôn bán sẽ bị xử lý hình sự. Theo thống kê, trong tổng số các vi phạm về ma túy bị phát hiện, xử lý có 52% là sản xuất ma túy tổng hợp, 36% trồng cây cần sa, còn lại 12% là các loại khác.

Lập các xưởng sản xuất ma tuý

Cộng hòa Séc có khoảng 70.000 người Việt đang sinh sống, lao động và học tập. Theo thống kê của Cảnh sát Séc, vi phạm của người Việt tại Séc trong 15 năm qua tăng lên về số lượng và mức độ, tính chất vi phạm. Trước đây phổ biến là hành vi trồng cây cần sa trong nhà, sau 6-8 tuần thu hoạch, bán cho các đầu nậu ma túy. 10 năm trở lại đây, người Việt học sản xuất ma túy tổng hợp (MTTH) và lập các phòng thí nghiệm, các xưởng sản xuất loại ma túy nguy hiểm này để tiêu thụ ở Séc và xuất sang các nước châu Âu như: Đức, Hà Lan, Pháp.

Thủ đoạn chủ yếu là thu gom các loại thuốc có chứa Ephedrine và Psudoephedrine, sau đó chiết tách và điều chế Methamphetamie (ma túy “đá”). Khi lực lượng chức năng ở Séc siết chặt việc quản lý loại thuốc có chứa hai thành phần này thì tội phạm ma túy người Việt chuyển hướng tổ chức mua Ephedrine và Psudoephedrine ở Hà Lan (hai loại thuốc này ở Hà Lan có hàm lượng lớn hơn, 60-120mg thay cho 20mg ở Séc) để điều chế ma túy “đá”. Và đến cuối năm 2016, đầu năm 2017 chuyển công nghệ sản xuất MTTH từ Séc sang Hà Lan do nguyên liệu dễ tìm kiếm hơn, mức phạt nhẹ hơn (2-3 năm tù ở Hà Lan so với 18 năm ở Séc).

Gần đây Cảnh sát Séc phát hiện nhiều xưởng sản xuất MTTH ở biên giới Séc giáp Hà Lan, Bỉ với quy mô lớn, sản xuất khối lượng từ 10-100kg ma túy “đá”. Vào tháng 9/2018, Cảnh sát Séc thu 22kg ma túy “đá” trong 2 ngày ở khu vực biên giới.

Đáng lưu ý là quy mô của những vụ sản xuất MTTH do người Việt thực hiện rất lớn. Tính về số lượng xưởng sản xuất ma túy thì người Việt Nam cầm đầu tổ chức chỉ chiếm 3% nhưng tội phạm người Séc khi chế biến một mẻ khoảng vài gram, còn người Việt chế biến từ 10kg trở lên. Có dấu hiệu cho thấy đã hình thành đường dây cấu kết giữa đối tượng người Việt Nam, người Séc và người nước ngoài hợp tác chế biến, sản xuất ma túy. Nhóm này luôn thay đổi địa điểm và khi phát hiện bị điều tra thì ngừng hoạt động hoặc sẽ tách ra để hoạt động riêng lẻ.

Theo số liệu thống kê của Cảnh sát Séc, các đối tượng buôn lậu ma túy người Việt ở nước này đang cung cấp khoảng 80% lượng ma túy tổng hợp cho thị trường Đức, 20% số lượng ma túy còn lại được đưa sang các nước vùng Ban căng và Mỹ. Cảnh sát Séc cho biết, năm qua có khoảng 150-200 người Việt bị bắt có liên quan đến ma túy, đứng đầu trong số người nước ngoài tại Séc, đứng thứ 2 là người Slovakia 49 người, đứng thứ 3 là người Ba Lan 18 người. Trong 10 năm qua, Cảnh sát Séc đã bắt giữ 1.446 người Việt, chiếm 29% trong số 5000 người nước ngoài, như vậy người Việt cũng được xếp “đầu bảng”.

Ngoài buôn bán ma túy người Việt còn phạm tội trồng, sản xuất, tàng trữ và buôn bán cần sa, nơi phạm tội chủ yếu diễn ra tại các địa phương giáp biên giới với Ba Lan và Đức.

Các băng nhóm tội phạm ma tuý người Việt hoạt động ở Cộng hòa Séc liên tục nghĩ ra nhiều phương thức, thủ đoạn hoạt động mới, rất tinh vi, xảo quyệt, gây khó khăn cho công tác đấu tranh của lực lượng chức năng. Ma túy được cất giấu tinh vi trong tã lót trẻ sơ sinh, trong thú nhồi bông, ống nhựa, ống sắt rỗng… để vận chuyển đi giao hàng. Tại các khu chợ có đông người Việt Nam sinh sống và buôn bán ở tỉnh Plze, những gói ma túy nhỏ được giấu trong hàng hóa của các quầy hàng, trên mái nhà, trong xà nhà hay thậm chí được giấu dưới lòng đất.

Trong những quầy hàng ở chợ, ma túy được giấu trong những chiếc áo khoác ngoài hay những chiếc áo sơ mi được treo gọn gàng hay xếp ngay ngắn trên kệ bày hàng hóa. Ma túy cũng có thể được giấu trong những chiếc ống nhựa, cuốn xung quanh bằng dây câu cá và ném lên mái nhà. Khi cần lấy vật bên trong, họ chỉ cần kéo ống nhựa xuống bằng một sợi dây mảnh như sợi tóc và sau đó lại ném ngược lại lên mái quầy. Ma túy được cất giấu trong những cái xà nhà rỗng, hay tinh vi hơn là cất giấu trong những ống nhựa và vùi xuống dưới những lớp đá lát nền nhà, hoặc cất giấu trong đống củi hay nhét vào những thanh khung sắt của ghế…

Cảnh sát 2 nước tăng cường hợp tác

Theo quy định tại Bộ luật Hình sự Việt Nam thì công dân Việt Nam phạm tội ở ngoài lãnh thổ nước CHXHCN Việt Nam có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự tại Việt Nam theo Bộ luật này. Như vậy, hành vi phạm tội ở nước ngoài của công dân Việt Nam vẫn bị xử lý theo pháp luật hình sự của Việt Nam.

Bên cạnh đó, việc xử lý tội phạm diễn ra tại nước ngoài còn cần đến sự hỗ trợ của nước bạn thông qua các Hiệp định tương trợ tư pháp về hình sự giữa Việt Nam và nước sở tại. Theo đó, việc dẫn độ tội phạm giữa hai nước phải bảo đảm phù hợp với những điều khoản đã ghi trong Hiệp định tương trợ tư pháp, nước ký kết này sẽ dẫn độ công dân của nước ký kết kia đang ở trên lãnh thổ của nước mình cho nước kia để tiến hành truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc để thi hành bản án, quyết định hình sự.

Đặc biệt, việc dẫn độ phải đáp ứng điều kiện dẫn độ và không thuộc các trường hợp từ chối dẫn độ cũng thường được quy định trong Hiệp định tương trợ tư pháp hoặc theo quy định của nước sở tại. Trong trường hợp, không có hiệp định tương trợ tư pháp việc tương trợ trong việc dẫn độ, hỗ trợ điều tra… sẽ phụ thuộc vào sự hợp tác của các quốc gia trên nguyên tắc có đi có lại trong từng trường hợp cụ thể. Nếu nước bạn không dẫn độ người phạm tội, thì người này có thể bị xử lý theo quy định và trình tự tố tụng tại nước sở tại. Khi đó, các cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam có thể xem xét để truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc cho thi hành bản án, quyết định hình sự của Tòa án nước ngoài đối với công dân Việt Nam bị từ chối dẫn độ.

Tình hình người Việt Nam phạm tội về ma túy ở Cộng hòa Séc có chiều hướng gia tăng, tuy nhiên, cuộc đấu tranh phòng chống loại tội phạm này trong thời gian qua vẫn chưa đạt kết quả như mong muốn. Tội phạm về ma túy có tính toàn cầu nên cần sự hợp tác chặt chẽ với các nước và tổ chức quốc tế. Trong thời gian tới, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền cho cộng đồng người Việt ở Cộng hòa Séc, bằng nhiều cách như lồng ghép qua các cuộc họp của Hội người Việt Nam ở đây, qua hội đồng hương, dòng họ, ngành nghề kinh doanh… Tích cực triển khai công tác giáo dục cộng đồng, phát động phong trào người Việt Nam ở Cộng hòa Séc nói không với ma túy, đồng thời khuyến khích báo chí và cộng đồng chung tay tham gia vào cuộc vận động này.

Đồng thời, tăng cường hợp tác giữa Cảnh sát Việt Nam và Cảnh sát Séc trong đấu tranh phòng chống tội phạm ma tuý qua các hình thức: Trao đổi thông tin về các đối tượng buôn bán, vận chuyển ma túy liên quan đến hai nước và phương thức, thủ đoạn hoạt động của chúng; chia sẻ thông tin, trao đổi các mẫu ma túy mới, nhất là các loại MTTH, tiền chất, dân dược có chứa chất ma túy. Phối hợp trong điều tra, bắt giữ và xác minh các thông tin tội phạm ma tuý liên quan đến hai nước, đặc biệt là tăng cường phối hợp đấu tranh chống buôn bán, vận chuyển ma túy trên tuyến hàng không, đường biển. Phối hợp điều tra bắt giữ đối tượng truy nã trên nguyên tắc phù hợp với luật pháp hiện hành của mỗi nước và các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế.

Cảnh sát Séc hợp tác đào tạo, huấn luyện cho lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy của Việt Nam và hỗ trợ trang thiết bị, hướng dẫn sử dụng các phương tiện kỹ thuật đặc chủng phục vụ công tác đấu tranh chống tội phạm ma tuý.