Phòng hút chích ma tuý ‘an toàn’ hoạt động như thế nào?

Một gian để người nghiện tiêm chích ma tuý tại phòng tiêm chích an toàn

Bộ trưởng Y tế Pháp Marisol Touraine cho rằng việc mở cửa phòng chích sẽ góp phần giúp người nghiện giảm nguy cơ mắc các bệnh truyền nhiễm như AIDS hay viêm gan siêu vi C do hút chích ma túy trong điều kiện không đảm bảo vệ sinh. Ngoài ra, những người dùng ma túy tại cơ sở mới thành lập cũng được các bác sĩ giám sát chặt chẽ, có thể can thiệp ngay nếu họ dùng quá liều, gây nguy hiểm cho tính mạng.

Thế nào là phòng hút chích ma tuý an toàn (DCR)?

Theo trang web drugconsumptionroom-international, phòng hút chích ma túy an toàn - Drug Consumption Rooms (DCR) là các cơ sở y tế chuyên nghiệp, nơi ma túy bất hợp pháp có thể được sử dụng dưới sự giám sát của các nhân viên đã được đào tạo.

DCR hướng đến việc thu hút những người sử dụng ma túy có hoàn cảnh khó khăn, đặc biệt là dùng đường phố hoặc trong các điều kiện nguy hiểm và mất vệ sinh. DCR có thể giám sát những người nghiện để họ có thể tiêu thụ thuốc trong điều kiện an toàn hơn nhằm mục đích: Ngăn ngừa tử vong do quá liều ma tuý; kết nối người nghiện thuốc có nguy cơ cao với các chương trình điều trị nghiện, các cơ sở cai nghiện ma túy, các dịch vụ sức khỏe và xã hội khác; làm giảm sự lây lan của HIV và viêm gan C; giảm tiêm chích công khai.

DCR xuất hiện từ khi nào?

Phòng hút chích ma túy đầu tiên được mở tại Berne, Thụy Sĩ vào tháng 6/1986. Các cơ sở chuyên sâu hơn về loại hình này đã được thành lập trong những năm tiếp theo tại Đức, Hà Lan, Tây Ban Nha, Na Uy, Luxembourg, Đan Mạch và Hy Lạp. Trong 30 năm qua, số lượng các DCR trên toàn thế giới đã liên tục tăng và hiện đã gần đạt đến 100. Các nhà chức trách ở một số nước đã công bố họ sẽ sớm mở một DCR. Dự kiến sẽ có 15 DCR được mở trong vài năm tới.

Theo báo cáo đăng vào năm 2010 trên chuyên san International Journal of Drug Policy, cơ sở được lập để người nghiện dùng ma túy một cách an toàn ở thành phố Vancouver (Canada) trung bình giúp giảm 35 ca nhiễm HIV/năm và giảm 3 ca tử vong/năm. Nhờ đó, ngân sách dành cho y tế, xã hội tiết kiệm được hơn 6 triệu USD, vốn là phí tổn dành để điều trị 35 ca bệnh nói trên. Khoản “lợi nhuận” này đã được trừ đi chi phí hoạt động của cơ sở tại Vancouver.

Có vẻ là nơi làm việc nguy hiểm cho nhân viên?

Các DCR ở châu Âu đều cam kết bảo vệ nhân viên của mình về bất kỳ vấn đề sức khỏe và an toàn lao động. Ngoài ra, nhân viên của DCR được huấn luyện để đối phó với những tình huống khó khăn (kể cả bạo lực) giống như các trung tâm điều trị nghiện. DCR được thiết kế để làm cho cộng đồng an toàn hơn, làm giảm gánh nặng cho cảnh sát và bệnh viện.

DCR sẽ gửi một thông điệp rằng sử dụng ma túy là OK?

Không có bằng chứng cho thấy DCR gửi một thông điệp rằng sử dụng ma tuý là an toàn và chấp nhận được. Ngược lại, nó cho thấy việc sử dụng ma túy là rất nguy hiểm, chỉ ở trung tâm đặc biệt nơi các nhân viên y tế được đào tạo mới có thể cứu cuộc sống của một người dùng ma túy.

Ở nhiều nước, DCR có vòi sen, dầu gội đầu, máy giặt, sấy quần áo; người nghiện có thể mua một số thực phẩm rẻ và bổ dưỡng, nói chuyện với nhân viên tư vấn, khám bác sĩ và được đào tạo giám sát cho một công việc. Một phần rất quan trọng của DCR là xây dựng lòng tin của người nghiện. Khi người sử dụng trung tâm tin tưởng vào nhân viên, họ sẽ được tư vấn giới thiệu để điều trị nghiện.

DCR hoạt động như thế nào?

Tại Pháp, phòng hút chích ma túy an toàn có diện tích khoảng 430 m2, nằm trong khuôn viên Bệnh viện Lariboisière ở quận 10, gần nhà ga Nord, vốn là điểm nóng nhất về buôn lậu và sử dụng ma túy của Paris.

Phòng này mở cửa từ 13h30 -20h30 hằng ngày, với một quầy tiếp nhận, một phòng chờ và khu vực sử dụng ma túy gồm một gian chích và một phòng để hít các chất gây nghiện. Ngoài ra, còn có một phòng nghỉ để ai vừa dùng thuốc xong có thể nghỉ ngơi hoặc gặp đội ngũ các bác sĩ, điều dưỡng, giáo dục viên và nhân viên xã hội của cơ sở này.

Mỗi ngày cơ sở này có thể tiếp nhận khoảng 400 lượt người. Những người nghiện đến đây lần đầu bắt buộc phải đăng ký để lập danh mục, dù không cần phải khai tên thật. Theo quy định, họ phải tự mang theo ma túy hoặc các loại thuốc thay thế (cũng có chất gây nghiện nhưng nhẹ hơn, thường được dùng trong giai đoạn đầu của cai nghiện). Tuy nhiên, toàn bộ ống chích, dụng cụ hít... đều do trung tâm cung cấp.

Khi đến lượt, mỗi người sẽ có khoảng 30 phút để sử dụng số ma túy mà họ mang theo. Dùng xong, ở phòng nghỉ, họ có thể được các chuyên viên tư vấn. Đây là cách để dần thiết lập sự tin tưởng, từ đó, các thầy thuốc và nhân viên xã hội của trung tâm có thể hỗ trợ họ cai nghiện.

Nhiều tranh cãi

Tuy đưa ra nhiều luận cứ về lợi ích của việc tạo điều kiện để người nghiện sử dụng ma túy an toàn, nhưng vẫn có nhiều ý kiến phản đối gay gắt. Nhiều người lo ngại sau khi các phòng sử dụng ma túy chính thức hoạt động sẽ thu hút người nghiện ngập và các băng nhóm buôn lậu ma túy, khiến các khu vực này càng trở nên phức tạp hơn. Một số ý kiến còn cho rằng các cơ sở này đảm bảo được về vệ sinh nhưng không đưa ra giải pháp hữu hiệu nào để giúp cai nghiện; sự hiện diện của y bác sĩ sẽ dẫn đến nguy cơ người nghiện không sợ quá liều và hút chích “thả ga”; hay cách làm này mở đường để tiến tới bình thường hóa và hợp pháp hóa ma túy...