Tây Bắc: Địa bàn nóng về tội phạm ma túy

Địa bàn Tây Bắc với núi rừng hiểm trở luôn là điểm “nóng” về ma túy - Ảnh minh họa

Tình hình tội phạm ma tuý trên tuyến Tây Bắc được đánh giá là phức tạp nhất cả nước, cả về quy mô lần tính chất nguy hiểm. Hàng loạt các vụ mua bán trái phép chất ma túy lớn nhất cả nước đều được bắt trên tuyến này như vụ Tráng A Tàng thu giữ 265 bánh heroin; vụ Nguyễn Quốc Hùng cùng đồng bọn thu giữ 490 bánh heroin; vụ ở Lào Cai thu giữ 227 bánh heroin,...

Ảnh hưởng từ khu vực “Tam giác vàng”

Tây Bắc bao gồm 6 tỉnh Hoà Bình, Sơn La, Điện Biên, Lai Châu, Lào Cai, Yên Bái, với đặc điểm địa hình phần lớn là đồi núi hiểm trở, đường biên giới dài 1.098,5 km (trong đó 620  km đường biên của 2 tỉnh Sơn La và Điện Biên, giáp với các tỉnh Hủa Phăn, Phong Xa Lì và Luông Pha Băng của Lào; 478,5 km đường biên của tỉnh Lai Châu và Lào Cai giáp với tỉnh Vân Nam của Trung Quốc). Dọc tuyến này có 2 cửa khẩu quốc tế, 4 cửa khẩu quốc gia và 6 cửa khẩu địa phương.

Từ năm 2005 đến nay, tình hình tội phạm ma túy có tổ chức, sử dụng vũ khí “nóng” trên tuyến Tây Bắc luôn có xu hướng phức tạp gia tăng. Theo kết quả bắt giữ, hàng năm, 70% lượng heroin được vận chuyển trái phép từ khu vực “Tam giác vàng” về Việt Nam tiêu thụ hoặc đi nước thứ ba qua tuyến biên giới thuộc các tỉnh Tây Bắc.

Ma túy bao gồm heroin, thuốc phiện và ma túy tổng hợp. Tội phạm ma túy móc nối với các đối tượng phạm tội mang quốc tịch Lào để thu gom ma túy rồi tập kết ở khu vực biên giới, sau đó lợi dụng tuyến biên giới đường bộ, đặc biệt là các đường mòn, đường tiểu ngạch để vận chuyển ma túy vào sâu nội địa trên các tuyến đường như: Tuyến quốc lộ 6, quốc lộ 15, 12B, 37, 4D về các tỉnh tiêu thụ và vận chuyển đi Trung Quốc; tuyến đường sông bao gồm Sông Mã, Sông Đà, Sông Hồng, Sông Chảy…; tuyến đuờng sắt Hà Nội - Lào Cai - Yên Bái; tuyến đường không từ Hà Nội lên Điện Biên.

Đối tượng phạm tội ma túy thường là các đối tượng ở gần biên giới hoặc thường xuyên qua lại khu vực biên giới. Trong các đường dây mua bán, vận chuyển ma túy, thường có sự câu kết chặt chẽ giữa các đối tượng người nước ngoài, các đối tượng là người dân tộc ở khu vực giáp biên giới và các đối tượng ở các tỉnh dưới xuôi. Một số đối tượng bị truy nã về ma túy lẩn trốn ở khu vực giáp biên hoặc trốn sang Lào, móc nối hình thành các đường dây đưa ma túy về Việt Nam tiêu thụ. Đặc biệt, trên địa bàn huyện Vân Hồ, Mộc Châu, tỉnh Sơn La, còn tình trạng các đối tượng vận chuyển ma túy qua biên giới Việt-Lào có vũ trang diễn biến hết sức phức tạp.

Theo tài liệu thu được từ năm 2010-2013, trên địa bàn này, mỗi ngày có 2-3 tốp (mỗi tốp có 5-7 người, thậm chí có tốp 15-20 người) người Lào  móc nối với người Việt Nam có trang bị vũ khí nóng. Mỗi đối tượng đeo 1 ba lô khoảng 15-20 bánh heroin và 1 khẩu súng AK hoặc Săm Lếch, tập kết vào các xã biên giới Việt Nam để tiêu thụ. Hầu hết các đối tượng trong các đường dây ma túy lớn đều trang bị vũ khí nóng, sẵn sàng chống trả lực lượng chức năng khi bị phát hiện, bắt giữ, giải cứu đồng bọn hoặc tự sát để bịt đầu mối. Riêng ở địa bàn một số xã như Chiềng Sơn, Chiềng Xuân, Loóng Luông, huyện Vân Hồ, Sơn La; xã Hang Kia, Pà Cò, huyện Mai Châu, Hòa Bình tồn tại nhiều đường dây ma túy lớn móc nối với người Lào vận chuyển ma túy từ Lào vào Việt Nam tiêu thụ.

Bên cạnh đó, tình trạng trồng và tái trồng các loại cây có chứa chất ma túy vẫn diễn biến phức tạp. Nhằm tránh sự phát hiện của các cơ quan chức năng, các đối tượng tìm cách trồng cây thuốc phiện ở các vùng sâu, vùng xa, khu vực biên giới, thậm chí vượt biên sang đất của nước bạn Lào để trồng. Hiện, các tỉnh Tây Bắc có 29.000 người nghiện có hồ sơ quản lý, ở mức cao so với cả nước (chiếm 14,3% , cũng là nguyên nhân làm tăng lượng cầu về ma túy, gây mất ổn định về trật tự xã hội.

Cam go và khốc liệt

Xác định tính chất phức tạp của tội phạm và tệ nạn ma túy tại đây sẽ tác động, gây ảnh hưởng trực tiếp đến tình hình an ninh chính trị, sự phát triển kinh tế, xã hội của địa phương, từ năm 2005 đến nay, UBND tỉnh Sơn La, Hòa Bình, Điện Biên đã có nhiều giải pháp, kế hoạch huy động các lực lượng áp dụng đồng bộ các biện pháp phòng ngừa, đấu tranh ngăn chặn tội phạm ma túy nhưng tình hình vẫn chưa giảm.

Ngày 23/11/2011, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma tuý, Bộ Công an (C47) phối hợp với Cục Phòng, chống ma túy, Bộ Tư lệnh BĐBP và Công an tỉnh Sơn La xây dựng và triển khai thực hiện Kế hoạch 1048 để giải quyết tình hình phức tạp về mua bán, vận chuyển ma túy tại địa bàn biên giới Việt Nam-Lào (huyện Sốp Bâu/Hủa Phăn/Lào và huyện Mộc Châu/Sơn La/Việt Nam.

Ngày 16/5/2013, UBND tỉnh Sơn La đã phê duyệt Phương án số 279 để giải quyết địa bàn trọng điểm về ma túy tại xã Lóng Luông huyện Mộc Châu (nay là huyện Vân Hồ), tỉnh Sơn La.

Để giải quyết tình hình nói trên, những năm qua, Công an tỉnh Sơn La đã chủ trì phối hợp với Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, Bộ Tư lệnh Cảnh sát cơ động và các đơn vị nghiệp vụ của Bộ Công an lập kế hoạch tổ chức đấu tranh bắt giữ nhóm đối tượng này và đã thu được nhiều kết quả.

Điển hình như: Ngày 3/5/2015, Công an Sơn La chủ trì, phối hợp với Bộ Tư lệnh Cảnh sát cơ động, Bộ Công an bắt giữ 28 đối tượng có vũ trang, mang theo chó săn, vận chuyển trái phép ma túy từ phía biên giới vào nội địa, thu giữ 160 bánh heroin, 4 khẩu súng quân dụng, trong đó có 3 khẩu súng AK, 1 khẩu Các bin, 85 viên đạn.

Ngày 20/8/2016, Công an tỉnh Sơn La phát hiện tại bản Pa Cốp, xã Vân Hồ, tỉnh Sơn La một nhóm khoảng 10 đối tượng có vũ trang vận chuyển trái phép ma túy túy từ Lào vào Việt Nam. Khi bị phát hiện, các đối tượng bỏ chạy và dùng súng bắn trả. Tại hiện trường thu được 20 bánh heroin và 1 khẩu súng Săm Lếch.

Tuy nhiên, cuộc đấu tranh chống tội phạm ma túy trên tuyến Tây Bắc đầy cam go quyết liệt cũng gây nhiều thương vong cho cán bộ chiến sỹ của Công an, Biên phòng, như: Ngày 5/2/2010, Công an tỉnh Hòa Bình tổ chức bắt đối tượng Vàng A Khua, trú tại bản Hang Kia 1, xã Hang Kia, huyện Mai Châu là đối tượng phạm tội mua bán, vận chuyển trái phép chất ma túy, đã có quyết định truy nã. Khi phát hiện có lực lượng bao vây, Vàng A Khua cố thủ trong nhà. Mặc dù đã được vận động, thuyết phục nhiều giờ nhưng đối tượng vẫn ngoan cố chống đối, dùng người thân trong gia đình làm lá chắn cản trở lực lượng truy bắt và dùng súng tiểu liên AK bắn trả quyết liệt khiến 3 đồng chí công an hy sinh và 11 đồng chí cán bộ Công an tỉnh Hòa Bình bị thương.

Ngày 19/7/2014, Công an tỉnh Sơn La truy bắt các đối tượng từ Lào vận chuyển ma túy vào Việt Nam tại khu vực xã Loóng Luông. Khi bị vây bắt, các đối tượng dùng súng chống trả quyết liệt, khiến đồng chí Lường Phát Chiêm hy sinh, đồng chí Nguyễn Thái Hà bị thương. Cả hai đồng chí đều là cán bộ Công an tỉnh Sơn La.

Huy động sức mạnh tổng hợp

Thời gian tới, tình hình hoạt động phạm tội ma tuý ở khu vực "Tam giác vàng", đặc biệt là các tỉnh Hủa Phăn, Phong Xa Lì, Luông Pha Băng của Lào và các tỉnh của Trung Quốc tiếp tục gia tăng là áp lực lớn đã tác động trực tiếp đến tình hình ma túy và tội phạm ma túy trong nước nói chung và tuyến các tỉnh Tây Bắc nói riêng.

Muốn giải quyết được triệt để tình hình tội phạm ma túy cần sự đồng tình, ủng hộ, sự chỉ đạo sát sao, vào cuộc quyết liệt của cấp ủy, chính quyền các cấp (tỉnh, huyện, xã), huy động được sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị tham gia, huy động sức mạnh, sự đồng thuận của nhân dân bằng nhiều biện pháp như: Tuyên truyền thông qua đảng bộ, chi bộ thôn, báo chí, động viên giáo dục, kết hợp ký cam kết.

Đối với các lực lượng chức năng, cần làm tốt công tác tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương; quản lý các loại vũ khí, vật liệu nổ; vận động quần chúng nhân dân tham gia tích cực vào công tác đấu tranh phòng chống tội phạm.

Đẩy mạnh công tác hợp tác quốc tế trong trao đổi thông tin, phối hợp đấu tranh trong bắt đối tượng phạm tội ma túy ở khu vực biên giới. Đặc biệt đào tạo, giúp đỡ phương tiện, kinh phí cho lực lượng cảnh sát Lào để nước bạn tích cực đấu tranh triệt xóa các đường dây ma túy trên đất Lào, góp phần ngăn chặn, hạn chế tối đa ma túy vào Việt Nam.

Bên cạnh đó, có chế độ chính sách đặc thù với cán bộ chiến sỹ của các lực lượng đấu tranh với tội phạm ma túy trên tuyến Tây Bắc; có hình thức khen thưởng kịp thời các cán bộ chiến sỹ lập công nhằm tạo niềm tin, ý chí tấn công quyết liệt với tội phạm ma túy trên mặt trận đấu tranh đầy cam go, nguy hiểm này.

Đại tá Phạm Văn Chình

Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma tuý, Bộ Công an