Trẻ em và HIV

Thông thường lượng tế bào bạch cầu lympho T CD4 gọi tắt là CD4 ở trẻ nhỏ cao hơn rất nhiều so với người lớn. Lượng CD4 trung bình ở trẻ 6 tháng tuổi khoảng 3.000 tế bào, ở trẻ 1 tuổi là 1.500 và trẻ từ 6 tuổi trở lên có lượng tế bào CD4 khoảng trên 1.000, gần tương đương với người lớn. Vì vậy, người ta thường phải sử dụng bảng đối chiếu CD4 để đánh giá mức độ suy giảm miễn dịch ở từng độ tuổi, hoặc tính tỷ lệ tế bào CD4 trên tổng số tế bào bạch cầu. Nếu tỷ lệ này giảm xuống dưới 20% (tỷ lệ bình thường khoảng 40%) thì cơ thể trẻ có nhiều khả năng mắc các nhiễm trùng cơ hội (tương đương trường hợp CD4 của người lớn ở mức dưới 200 tế bào). Nếu được điều trị kịp thời và đúng cách thì trẻ có HIV có thể sống mạnh khỏe đến khi trưởng thành.

Theo hướng dẫn của Bộ Y tế thì trẻ em có HIV cần được điều trị bằng thuốc kháng vi rút nếu có một trong các dấu hiệu chuẩn sau:

- Em bé có biểu hiện lâm sàng của giai đoạn 3: Các bệnh nhiễm trùng cơ hội của AIDS, kém phát triển một cách trầm trọng không có căn nguyên nào khác, bệnh lý não tiến triển, ung thư, nhiễm khuẩn huyết hoặc viêm màng não tái phát.

- Em bé có biểu hiện lâm sàng giai đoạn 2: Tiêu chảy kéo dài trên 30 ngày không có căn nguyên nào khác, nhiễm nấm candia kép hoặc tái phát khi trẻ trên 42 ngày tuổi, sụt cân hoặc kém phát triển, sốt trên 30 ngày mà không có căn nguyên nào khác và có tỷ lệ CD4 dưới 20% hoặc số lượng lympho toàn phần dưới 2500mm³.

- Em bé có tỷ lệ CD4 dưới 15%.

Hiện nay, tại Việt Nam đã có nhiều chương trình điều trị thuốc kháng vi rút miễn phí cho trẻ em tại các bệnh viện nhi và tại khoa nhi của nhiều bệnh viện tuyến tỉnh, hoặc có thể tìm hiểu thông tin về vấn đề này tại các Trung tâm phòng, chống AIDS của các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương.

Phần lớn các phác đồ thuốc kháng vi rút dùng cho người lớn đều dùng được cho trẻ em. Tuy nhiên, cần lưu ý là Efavirenz (EF, Sustiva) không được phép dùng cho trẻ em có cân nặng dưới 10 kg hoặc dưới 3 tuổi. Căn cứ vào cân nặng của em bé để xác định liều lượng thuốc cần sử dụng.

Hiện nay trên thế giới, nhiều thuốc kháng vi rút đã được sản xuất theo dạng siro dành riêng cho trẻ em. Những người chăm sóc trẻ em có HIV cần lưu ý cho trẻ uống thuốc đúng liều, đúng giờ để tránh tác dụng phụ và tránh kháng thuốc.

Một số điểm cần lưu ý khi chăm sóc trẻ em có HIV:

Tất cả các em bé do các bà mẹ có HIV sinh ra cần được uống cotrimaxazol để dự phòng nhiễm trùng cơ hội (cần hỏi bác sỹ về liều lượng dùng cụ thể cho từng trường hợp). Nên cho trẻ uống loại thuốc này cho đến khi khẳng định chắc chắn là trẻ không nhiễm HIV và trẻ không bú mẹ, hoặc sau khi trẻ đã được điều trị bằng thuốc kháng vi rút và có dấu hiệu phục hồi tốt.

Đối với trẻ có hoặc nghi ngờ có HIV không tiêm phòng (chủng ngừa) lao và không uống vắc-xin bại liệt, bởi các loại vắc-xin này, với bản chất là vi rút vẫn còn sống mà chỉ bị làm yếu đi. Để đề phòng trường hợp cơ thể trẻ em có HIV quá yếu, không những không tạo được miễn dịch chống lại vi rút đó mà còn bị mắc bệnh.

 Đối với các loại bệnh sởi và thủy đậu thì việc tiêm phòng cho cho trẻ em có HIV là an toàn và cần thiết, bởi khi trẻ em có HIV mắc các loại bệnh này có thể sẽ diến biến rất nặng, đe dọa tính mạng của bé.