Trẻ sơ sinh nhiễm HIV cần điều trị sớm

Bác sĩ Mary Guinan, nguyên Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh (CDC) - thành viên của Tổ công tác đầu tiên của CDC nghiên cứu và xác định dịch HIV/AIDS cho biết, trường hợp bé gái nhiễm HIV do lây truyền từ mẹ sang con được chữa khỏi là tin rất vui cho giới nghiên cứu điều trị HIV cho trẻ sơ sinh nhiễm HIV, đây cũng là thành công lớn của Tiến sĩ Hannah B. Gay, người phụ trách chính trong nghiên cứu thành công này.

Một trẻ sơ sinh ở Nam Phi được điều trị kháng thuốc HIV sau khi sinh 1 tiếng. Ảnh CNN

Bé gái nhiễm HIV đã được điều trị thuốc kháng virus HIV ngay trong 30 giờ đầu tiên sau khi ra đời cho đến lúc bé 18 tháng, sau đó các bác sĩ đã ngừng điều trị cho bé trong vòng một năm. Hiện tại, kết luận từ những xét nghiệm cho thấy dấu hiệu của virus HIV không còn tồn tại trong bé gái này.

Các chuyên gia nghiên cứu đã đưa ra những bước tiến lớn trong công tác điều trị, phòng, chống HIV/AIDS. Với cách thử nghiệm điều trị sớm hơn thường lệ bằng thuốc kháng virus đã đem lại thành công lớn trong điều trị cho trẻ sơ sinh nhiễm HIV.

Theo Bác sĩ Mary Guinan, việc kết hợp phác đồ điều trị HIV cho phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh đã giảm tới 90% lây truyền HIV từ mẹ sang con. CDC vẫn khuyến cáo rằng, phụ nữ mang thai nên được xét nghiệm HIV sớm và phải tiến hành điều trị dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con ngay khi phát hiện nhiễm HIV. Phương pháp điều trị trên sẽ mang lại hiệu quả lớn, nhất là đối với những nước có tỉ lệ người nhiễm HIV cao, đặc biệt ở châu Phi, nơi mà hàng ngàn trẻ sơ sinh nhiễm HIV được sinh ra mỗi năm.

Trao đổi về kết quả điều trị này, bác sĩ Trương Hữu Khanh, thành viên tiểu ban Nhi, Cục Phòng chống HIV/AIDS, Bộ Y tế cho rằng, đây là bước phát triển mới, có thể làm thay đổi phương thức điều trị trẻ sơ sinh nhiễm HIV và làm giảm đáng kể số lượng trẻ nhỏ phải sống chung với loại virus này. Bác sĩ Trương Hữu Khanh cho biết: “Thực tế ở Việt Nam ghi nhận có ít nhất bốn trẻ nhiễm HIV đã không tìm thấy virus HIV trong máu sau một thời gian điều trị. Tuy nhiên, chúng tôi không dám chắc là các bé này có thể khỏi bệnh hoàn toàn".

Theo bác sĩ Khanh, vì ngưỡng phát hiện virút HIV trong máu của chúng ta cao hơn thế giới. Ở nước ngoài do kỹ thuật xét nghiệm của họ hiện đại hơn, nhạy hơn nên có thể phát hiện được 20-25 virus HIV trong 1ml máu, nhưng ở Việt Nam hiện nay là 50-250 con virus (tùy phòng xét nghiệm). Các bé này được cho thử máu tầm soát và thử máu nhạy đều không thấy có virus HIV sau khi điều trị bằng thuốc ARV bậc một như cháu bé được chữa khỏi HIV ở Mỹ. Tuy nhiên, chúng tôi không dám cho ngưng thuốc vì các bé được điều trị hơi chậm (hơn 2 tháng tuổi) so với cháu bé ở Mỹ.

Ở Việt Nam, chúng ta đã không thực hiện xét nghiệm chẩn đoán sớm cho trẻ nhiễm HIV khi mới chào đời vì ở nước ngoài, họ có thể lấy máu em bé xét nghiệm ngay khi mới sinh để biết nồng độ virus HIV trong máu là bao nhiêu. Còn chúng ta phải chờ đến khi bé được 4 đến 6 tuần mới làm xét nghiệm chuẩn đoán do nhân lực của chúng ta còn ít. Hơn nữa, lấy máu xét nghiệm lúc mới sinh thì khi bé 4-6 tuần vẫn phải xét nghiệm lại vì có thể bé chưa bị nhiễm HIV, nhưng sau đó trong quá trình sinh mới bị lây (ở thời kỳ “cửa sổ” khi xét nghiệm thường phát hiện không thấy virus).

Về việc chăm sóc và điều trị trẻ nhiễm HIV thời gian qua tại Việt Nam, bác sĩ Trương Hữu Khanh cho biết, từ năm 2006, Việt Nam đã thực hiện chương trình theo dõi và điều trị trẻ em nhiễm HIV. Chương trình được triển khai ở Bệnh viện Nhi Đồng 1, Nhi Đồng 2 và Viện Nhi Trung ương bằng việc mở phòng khám ngoại trú cho trẻ nhiễm HIV. Nhờ đó trẻ nhiễm HIV được theo dõi, điều trị đúng phác đồ của Tổ chức Y tế thế giới. Năm 2008, Việt Nam đã có thêm chương trình phòng lây nhiễm HIV từ mẹ sang con nên việc theo dõi, điều trị cho trẻ nhiễm HIV càng thuận lợi và tốt hơn.

Trước đây, phác đồ điều trị HIV chung trên thế giới là chờ khi nào tình trạng miễn dịch giảm mới điều trị bằng thuốc ARV. Nhưng cách đây 3 đến 4 năm, một nghiên cứu của Mỹ cũng đã cho thấy,  những trẻ nhiễm HIV được điều trị càng sớm thì càng sống lâu, sống tốt, phát triển tinh thần và thể chất rất tốt. Vì vậy phác đồ điều trị cho trẻ nhiễm HIV được thay đổi theo hướng trẻ nhiễm HIV được tiến hành điều trị ngay từ khi 4-8 tuần tuổi, bất kể tình trạng miễn dịch thế nào. Và nghiên cứu mới đây nhất của Mỹ lại cho thấy cần phải điều trị sớm cho trẻ trong 30 giờ đầu tiên.

Theo bác sĩ Trương Hữu Khanh, trường hợp em bé đầu tiên trên thế giới được công bố chữa khỏi HIV sẽ còn có nhiều ý kiến phản biện khác nhau. Người ta có thể phản biện rằng cơ thể bé này có gì đó rất đặc biệt, có thể do miễn dịch của trẻ em khác với người lớn nên mức độ dự trữ HIV trong tế bào của trẻ em không có dự trữ trong giai đoạn đầu mắc bệnh nên khi điều trị thuốc ARV sẽ diệt hết được virus HIV.

Tuy nhiên, bác sĩ Trương Hữu Khanh cho biết, theo những kinh nghiệm trong nghề, những trẻ nhiễm HIV từ mẹ sang con được điều trị sớm có tổng trạng sức khỏe rất tốt, phát triển và đi học bình thường. Nhờ đó các bé ít bị bệnh lặt vặt và ít khi phải nhập viện vì những bệnh cơ hội do suy giảm miễn dịch gây ra. Bác sĩ Trương Hữu Khanh cho rằng, về lâu dài Việt Nam nên phải có một chương trình quốc gia và ngành y cũng nên tiến hành làm thí điểm nghiên cứu về điều trị HIV sớm ở trẻ em như đã từng thí điểm thực hiện nhiều chương trình khác về HIV/AIDS.