Cảnh báo tình trạng 'trẻ hóa' tội phạm ma túy tại một số địa phương

Tội phạm ma túy có xu hướng trẻ hóa

Qua công tác tiếp nhận, phân tích và giám định các vụ việc liên quan đến ma túy, Phòng Kỹ thuật hình sự Công an tỉnh Quảng Ngãi ghi nhận độ tuổi của các đối tượng liên quan đến hành vi sử dụng trái phép, tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy tập trung đáng chú ý ở nhóm từ 16 đến dưới 25 tuổi.

Theo số liệu thống kê, tính đến ngày 14/12/2025, toàn tỉnh Quảng Ngãi quản lý 1.392 người sử dụng trái phép chất ma túy, trong đó có 1.176 thanh, thiếu niên, chiếm 84,48%. Đây là con số đáng chú ý, cho thấy sự cần thiết phải tăng cường các biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn ma túy xâm nhập vào giới trẻ.

Đáng lo ngại, tình trạng thanh, thiếu niên sử dụng ma túy tổng hợp, tụ tập, tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy tại một số cơ sở kinh doanh có điều kiện như nhà nghỉ, karaoke cũng được cơ quan chức năng cảnh báo. Những biểu hiện này đặt ra yêu cầu tăng cường quản lý địa bàn, kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm, đồng thời chú trọng công tác tuyên truyền, giáo dục từ sớm.

Thực trạng tương tự cũng được ghi nhận tại Đắk Lắk. Trong 6 tháng đầu năm 2026, qua công tác nắm tình hình và đấu tranh phòng, chống tội phạm, lực lượng đấu tranh phòng, chống ma túy Công an tỉnh đã phát hiện, xử lý 43 trường hợp dương tính với chất ma túy trong độ tuổi từ 16 đến 18, thậm chí có trường hợp dưới 16 tuổi. Trong số này, cơ quan chức năng đã khởi tố hình sự 17 trường hợp.

Đáng chú ý, các đối tượng có xu hướng thuê nhà nghỉ, phòng trọ hoặc tìm đến lán trại, chòi canh vườn, rẫy để tổ chức sử dụng và sử dụng trái phép chất ma túy. Những địa điểm này cho thấy tính chất phức tạp của tình hình, đặt ra yêu cầu chủ động nắm bắt địa bàn, phát hiện sớm các dấu hiệu vi phạm và có biện pháp ngăn chặn kịp thời.

Từ tò mò, bị lôi kéo đến nguy cơ vi phạm pháp luật

Có nhiều nguyên nhân khiến thanh, thiếu niên có nguy cơ liên quan đến ma túy. Tâm lý tò mò, muốn thể hiện bản thân, bị bạn bè rủ rê, lôi kéo, thiếu kỹ năng tự bảo vệ và kiến thức nhận diện nguy cơ là những yếu tố đáng lưu ý. Bên cạnh đó, việc một số gia đình chưa quan tâm đúng mức đến đời sống tâm lý, các mối quan hệ và hoạt động trên mạng xã hội của con em cũng có thể khiến các em dễ bị tác động tiêu cực.

Cùng với sự phát triển của công nghệ thông tin, các đối tượng phạm tội triệt để lợi dụng không gian mạng và các ứng dụng mạng xã hội để thực hiện hành vi vi phạm. Một số loại ma túy tổng hợp còn được ngụy trang dưới dạng thực phẩm, đồ uống hoặc các sản phẩm khác, làm gia tăng nguy cơ người trẻ tiếp xúc, sử dụng khi chưa nhận thức đầy đủ về tính chất và tác hại của chúng.

Đáng lưu ý, một bộ phận thanh, thiếu niên còn có nhận thức chưa đầy đủ về hậu quả của việc sử dụng ma túy tổng hợp, thuốc lắc, “nước vui” hoặc các sản phẩm bị pha trộn chất ma túy. Tâm lý chủ quan, cho rằng những chất này ít nguy hiểm hoặc không gây nghiện có thể khiến các em dễ dàng chấp nhận lời mời sử dụng, từ đó đối mặt với những hệ lụy khó lường.

Từ việc sử dụng trái phép chất ma túy, một số trường hợp có thể tiếp tục bị lôi kéo vào các hành vi vi phạm pháp luật khác như mua bán, tàng trữ trái phép chất ma túy. Việc thiếu hiểu biết về quy định pháp luật không loại trừ trách nhiệm đối với hành vi vi phạm khi đủ điều kiện chịu trách nhiệm theo quy định.

Đối với người chưa thành niên, những sai lầm liên quan đến ma túy có thể ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe, việc học tập, cơ hội phát triển và tương lai. Ma túy còn gây tổn hại đến hạnh phúc gia đình, ảnh hưởng đến trật tự, an toàn xã hội và tiềm ẩn nguy cơ phát sinh các hành vi vi phạm pháp luật khác.

Thực tế này cho thấy, phòng ngừa ma túy trong giới trẻ không thể chỉ tập trung vào xử lý vi phạm mà cần chú trọng nhận diện nguy cơ, nâng cao nhận thức và hỗ trợ thanh, thiếu niên trước khi các em bị lôi kéo hoặc sa vào con đường phạm pháp.

Phòng ngừa từ gia đình, nhà trường và cộng đồng

Để ngăn chặn tình trạng trẻ hóa tội phạm ma túy, gia đình cần phát huy vai trò trong quản lý, giáo dục con em; thường xuyên quan tâm, chia sẻ, định hướng lối sống và kịp thời phát hiện những thay đổi bất thường trong sinh hoạt, các mối quan hệ. Sự đồng hành của cha mẹ giúp thanh, thiếu niên có thêm kỹ năng ứng phó trước những lời rủ rê, lôi kéo và chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ khi gặp tình huống nguy hiểm.

Đối với các cơ sở giáo dục, cần tiếp tục phối hợp với lực lượng chức năng đổi mới nội dung, hình thức tuyên truyền, phổ biến pháp luật về phòng, chống ma túy. Bên cạnh việc trang bị kiến thức về tác hại của ma túy và hậu quả pháp lý của hành vi vi phạm, nhà trường cần chú trọng hướng dẫn học sinh nhận diện những nguy cơ, biết cách từ chối lời mời sử dụng chất gây nghiện và chủ động thông báo cho người có trách nhiệm khi phát hiện dấu hiệu bất thường.

Lực lượng Công an các cấp cần tiếp tục tham mưu cấp ủy, chính quyền địa phương triển khai đồng bộ các giải pháp phòng ngừa xã hội và nghiệp vụ; tăng cường nắm tình hình, quản lý địa bàn, phát hiện, đấu tranh và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về ma túy. Công tác tuyên truyền cần hướng đến thanh, thiếu niên, học sinh bằng những hình thức phù hợp, dễ tiếp cận, gắn với yêu cầu phòng ngừa từ sớm, từ xa, ngay tại cơ sở.

Mỗi thanh, thiếu niên cũng cần nâng cao ý thức tự bảo vệ, kiên quyết không thử, không sử dụng trái phép chất ma túy; không tàng trữ, vận chuyển hoặc nhận giữ hộ chất nghi là ma túy và chủ động tránh xa những môi trường tiềm ẩn nguy cơ.

Phòng, chống ma túy trong giới trẻ là nhiệm vụ lâu dài, cần sự phối hợp đồng bộ giữa gia đình, nhà trường, lực lượng chức năng và toàn xã hội. Chủ động nhận diện nguy cơ, kịp thời giáo dục, hỗ trợ và ngăn chặn vi phạm sẽ góp phần hạn chế tình trạng thanh, thiếu niên liên quan đến ma túy, bảo vệ tương lai của thế hệ trẻ và giữ gìn môi trường sống an toàn, lành mạnh.

Ngọc Hân (tổng hợp)