Đưa trợ giúp pháp lý trở thành 'lá chắn mềm' trong phòng, chống ma túy

Bảo đảm quyền tiếp cận trợ giúp pháp lý cho người liên quan đến ma túy

Trong bối cảnh tình hình tội phạm và tệ nạn ma túy tiếp tục diễn biến phức tạp, việc bảo đảm quyền được trợ giúp pháp lý cho người dân, nhất là những người yếu thế và người có liên quan đến ma túy, là một giải pháp quan trọng trong công tác phòng ngừa. Tại Bắc Ninh, cùng với các giải pháp đấu tranh, trấn áp tội phạm, trợ giúp pháp lý được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm khi triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy đến năm 2030.

Theo kế hoạch triển khai, tỉnh đặt mục tiêu bảo đảm 100% người vi phạm pháp luật liên quan đến ma túy, người sử dụng trái phép chất ma túy, người nghiện và người sau cai nghiện thuộc diện được trợ giúp pháp lý sẽ được tiếp cận dịch vụ trợ giúp pháp lý khi có yêu cầu. Việc thực hiện mục tiêu này góp phần bảo đảm quyền được trợ giúp pháp lý, đồng thời nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống ma túy và hỗ trợ người có liên quan đến ma túy tái hòa nhập cộng đồng.

Thực tiễn cho thấy, áp lực đối với công tác phòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh ngày càng lớn. Chỉ trong giai đoạn từ năm 2025 đến quý I/2026, lực lượng chức năng đã phát hiện 1.299 vụ với 2.404 đối tượng liên quan đến ma túy; khởi tố 1.204 vụ với 2.089 bị can.

Tính đến ngày 14/5/2026, toàn tỉnh đang quản lý 349 người sử dụng trái phép chất ma túy, 1.571 người nghiện ma túy và 410 người sau cai nghiện ngoài cộng đồng. Toàn tỉnh hiện có 77 xã, phường thuộc địa bàn trọng điểm, phức tạp về ma túy.

Những con số trên cho thấy yêu cầu cấp thiết phải triển khai đồng bộ các giải pháp phòng ngừa xã hội, trong đó trợ giúp pháp lý giữ vai trò ngày càng quan trọng. Vì vậy, việc triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy đến năm 2030 trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh là cần thiết nhằm tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho việc phân bổ, quản lý và sử dụng nguồn vốn, bảo đảm chương trình được thực hiện đồng bộ, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu thực tiễn của địa phương.

Đưa trợ giúp pháp lý đến gần người dân

Bắc Ninh là địa phương phát triển công nghiệp nhanh, có nhiều khu, cụm công nghiệp, lượng lớn lao động ngoại tỉnh và hoạt động giao thương sôi động. Quá trình đô thị hóa, di biến động dân cư và sự phát triển của các loại hình dịch vụ tạo thêm nguồn lực cho tăng trưởng nhưng cũng đặt ra nhiều áp lực trong quản lý địa bàn, nhất là tại khu dân cư, nhà trọ, cơ sở kinh doanh có điều kiện, trường học và nơi làm việc.

Trong bối cảnh đó, trợ giúp pháp lý cần được triển khai như một kênh phòng ngừa xã hội, giúp người dân hiểu đúng quy định của pháp luật, nhận diện các nguy cơ, rủi ro và biết tìm kiếm sự hỗ trợ pháp lý kịp thời.

Dự án 8 của Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy đến năm 2030 xác định một trong những nhiệm vụ trọng tâm là nâng cao khả năng tiếp cận, thụ hưởng dịch vụ trợ giúp pháp lý có chất lượng và giáo dục pháp luật trong phòng, chống ma túy.

Theo đó, hoạt động trợ giúp pháp lý cần được triển khai ngay từ cơ sở, không chỉ khi phát sinh vụ việc mà còn thông qua các hoạt động truyền thông, phổ biến pháp luật tại cộng đồng, cơ sở cai nghiện, trường học, khu công nghiệp và trong quá trình quản lý người sau cai nghiện.

Đồng thời, để trợ giúp pháp lý thực sự phát huy hiệu quả, Bắc Ninh tiếp tục tăng cường sự phối hợp giữa các ngành Tư pháp, Công an, Y tế, Lao động - Thương binh và Xã hội, chính quyền cơ sở và các tổ chức đoàn thể trong việc phát hiện, giới thiệu kịp thời người thuộc diện được trợ giúp pháp lý đến các tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý phù hợp. Quá trình giới thiệu và hỗ trợ cần bảo đảm tôn trọng, bảo mật thông tin cá nhân, tránh hình thức và không tạo thêm tâm lý e ngại cho người được hỗ trợ.

Đổi mới tuyên truyền, nâng cao hiệu quả phòng ngừa

Cùng với đó, công tác truyền thông, phổ biến pháp luật được đẩy mạnh theo hướng gần gũi, dễ hiểu, tập trung vào những nội dung thiết thực như quyền được trợ giúp pháp lý miễn phí, các quy định về cai nghiện, quản lý sau cai và các chính sách hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng và địa chỉ tiếp nhận, thực hiện trợ giúp pháp lý.

Các nội dung này được truyền tải qua hệ thống truyền thanh cơ sở, cổng thông tin điện tử, mạng xã hội của địa phương; đồng thời lồng ghép trong các hoạt động tuyên truyền tại trường học, doanh nghiệp, khu công nghiệp và khu nhà trọ công nhân để nâng cao hiệu quả tiếp cận thông tin.

Đối với học sinh, sinh viên, công tác giáo dục pháp luật về phòng, chống ma túy cần được đổi mới theo hướng trang bị kiến thức nhận diện thủ đoạn dụ dỗ, lôi kéo, trong đó có việc lợi dụng mạng xã hội, hoặc sử dụng thuốc lá điện tử, đồ uống, thực phẩm không rõ nguồn gốc để che giấu việc sử dụng trái phép chất ma tuý; được trang bị kỹ năng từ chối, kỹ năng tìm kiếm hỗ trợ và hiểu rõ trách nhiệm pháp lý khi tham gia các hành vi liên quan đến ma túy.

Đồng thời, hoạt động tuyên truyền cần được đổi mới theo hướng gần gũi, dễ hiểu, tập trung giải đáp những vấn đề người dân quan tâm như quyền được trợ giúp pháp lý miễn phí, các quy định về cai nghiện, quản lý sau cai và các chính sách hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng. Hoạt động truyền thông có thể kết hợp tình huống giả định, hỏi đáp và tư vấn theo nhóm đối tượng sẽ thiết thực hơn cách tuyên truyền một chiều.

Việc triển khai đồng bộ Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy đến năm 2030 sẽ góp phần nâng cao hiệu quả trợ giúp pháp lý, bảo đảm quyền tiếp cận pháp luật của người dân, nhất là người thuộc diện được trợ giúp pháp lý.

Qua đó, Bắc Ninh tạo điểm tựa cho người yếu thế, hỗ trợ người sau cai nghiện tái hòa nhập cộng đồng và nâng cao hiệu quả phòng, chống ma túy theo hướng phòng ngừa, hỗ trợ, phục hồi, góp phần xây dựng địa phương an toàn, lành mạnh và phát triển bền vững.

Ngọc Hân