Hoàn thiện hành lang pháp lý về cai nghiện bắt buộc đối với người từ đủ 12 đến dưới 18 tuổi

Sáng 8/7, tại Nhà Quốc hội, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, thông qua dự án Pháp lệnh Trình tự, thủ tục Tòa án nhân dân xem xét, quyết định việc đưa người nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi đi cai nghiện bắt buộc. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì phiên họp.

Trình bày tờ trình, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Văn Quảng cho biết dự thảo Pháp lệnh được xây dựng nhằm bảo đảm phù hợp với Luật Phòng, chống ma túy năm 2025, đồng thời đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian giải quyết vụ việc.

Dự thảo bổ sung quy định về gửi, giao, nhận văn bản, hồ sơ, tài liệu bằng phương tiện điện tử; sửa đổi trình tự, thủ tục phiên họp theo hướng giao Thẩm phán chủ động điều hành việc hỏi, tranh luận phù hợp với từng vụ việc. Dự thảo cũng rút ngắn thời hạn Tòa án xem xét, quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc từ 15 ngày xuống 10 ngày, trường hợp phức tạp từ 30 ngày xuống 20 ngày.

Thẩm tra dự án Pháp lệnh, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành sự cần thiết ban hành Pháp lệnh mới để sửa đổi toàn diện Pháp lệnh số 01/2022/UBTVQH15. Cơ quan thẩm tra cho rằng dự thảo cơ bản phù hợp với Hiến pháp, bảo đảm tính thống nhất với Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 và các luật có liên quan; hồ sơ đủ điều kiện trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định.

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị Tòa án nhân dân tối cao tiếp tục rà soát kỹ các quy định về người bị đề nghị có nơi cư trú ổn định và không có nơi cư trú ổn định; bổ sung trường hợp đình chỉ khi hết thời hiệu áp dụng biện pháp đưa đi cai nghiện bắt buộc; phân tách rõ việc gửi quyết định của Tòa án chưa có hiệu lực để thực hiện quyền khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị với việc gửi quyết định đã có hiệu lực để thi hành.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị tiếp tục rà soát điều khoản chuyển tiếp, bảo đảm đồng bộ giữa thời điểm Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 và thời điểm Pháp lệnh dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/8/2026.

Các ý kiến của các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản thống nhất với nội dung dự thảo và báo cáo thẩm tra. Tuy nhiên, một số đại biểu đề nghị tiếp tục rà soát tính thống nhất của dự thảo với hệ thống pháp luật, quy định cụ thể hơn việc giao nhận hồ sơ điện tử để thuận tiện khi áp dụng trong thực tiễn; đồng thời tán thành việc rút ngắn thời hạn giải quyết vụ việc nhằm đáp ứng yêu cầu cấp bách của công tác phòng, chống ma túy.

Bên cạnh đó, có ý kiến đề nghị bổ sung, làm rõ hơn nội dung liên quan Công ước quốc tế về quyền trẻ em trong hồ sơ dự án Pháp lệnh. Cụ thể, đại biểu đề nghị cân nhắc cách diễn đạt về sự tham gia của Mặt trận và các tổ chức thành viên tại phiên họp theo hướng phù hợp, thân thiện, đúng vai trò tham vấn, cung cấp thêm thông tin cho Tòa án. Dự thảo không chỉ dừng ở quy định gửi hồ sơ bằng phương tiện điện tử mà cần tạo nền tảng cho quy trình tư pháp điện tử thực chất.

Cần bổ sung yêu cầu số hóa hồ sơ, kết nối, cập nhật dữ liệu từ cơ sở cai nghiện, cơ quan y tế, gia đình và chính quyền cơ sở; bảo đảm an toàn thông tin, dữ liệu cá nhân của người chưa thành niên, đồng thời làm rõ các hành vi phát sinh trong môi trường số có thể là căn cứ khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị.

Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh công tác phòng, chống ma túy, cai nghiện ma túy là vấn đề khó, cần được triển khai đồng bộ. Qua đó đề nghị hoàn thiện quy trình pháp lý, thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian lập hồ sơ; đổi mới phương pháp, nâng cao chất lượng cai nghiện; nâng cấp cơ sở vật chất, nguồn nhân lực.

Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý cần chú trọng giai đoạn hậu cai nghiện và tái hòa nhập cộng đồng; tăng cường quản lý bằng chuyển đổi số; phát huy vai trò cai nghiện tự nguyện tại gia đình và cộng đồng...

Tại phiên họp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng đã biểu quyết và thống nhất 100% thông qua về nguyên tắc dự thảo Pháp lệnh và kết luận của phiên họp, giao các cơ quan tiếp thu, hoàn thiện để trình ký ban hành trong thời gian sớm nhất.

NH