Làm gì để hỗ trợ người nghiện ma túy

Người nghiện cần nhiều sự hỗ trợ

Điều mong mỏi và cần hỗ trợ đầu tiên của người nghiện là cộng đồng giảm thiểu, tiến tới không còn kỳ thị. Việc không kỳ thị sẽ dẫn tới không còn phân biệt đối xử, do đó người nghiện sẽ được sống trong môi trường không còn ánh mắt đề phòng hay ghẻ lạnh, được tham gia các hoạt động chung của cộng đồng nơi họ sinh sống, bản thân họ và vợ chồng, con cái, thậm chí cả bố mẹ, họ hàng không còn mặc cảm, tự ti với những người xung quanh; điều này giúp người nghiện vững tin vào con đường hòa nhập cộng đồng.

Mặt khác, người nghiện mang nhiều bệnh tật, không những rối loạn tâm thần (trầm cảm, hưng cảm, hoang tưởng, ảo giác…) mà còn mang nhiều chứng bệnh khác do nghiện ma túy gây ra ảnh hưởng nghiêm trọng đến các hệ thống như tuần hoàn, hô hấp, bài tiết, tiêu hóa, nội tiết… chưa kể đến các bệnh xã hội như HIV/AIDS, viêm gan C, các bệnh lây qua đường tình dục… Do vậy, phục hồi sức khỏe cho người nghiện là hết sức cần thiết và nan giải, không phải chỉ phục hồi sức khỏe tâm thần liên quan đến rối loạn hành vi, nhân cách mà còn phải giúp họ điều trị nhiều loại bệnh khác.

Một bộ phận không nhỏ người nghiện trình độ văn hóa thấp, không có nghề nghiệp, không có thói quen lao động và trân trọng những giá trị của lao động. Vì thế, việc giúp họ có thể tự lao động, tự trang trải cuộc sống cũng là để ngăn ngừa nguy cơ tái nghiện.

Tóm lại, trong hoàn cảnh đã “khuynh gia bại sản”, đa bệnh tật cả thể xác và tinh thần, học vấn thấp và không nghề nghiệp, bị kỳ thị và tự kỳ thị, nếu không được cộng đồng đồng cảm, hỗ trợ điều trị, cai nghiện thì người nghiện sẽ càng dấn sâu vào ma túy, dẫn đến tù tội, thân tàn ma dại hoặc tử vong. Trước khi đến cái kết cục đó, người nghiện sẽ gây ra thêm nhiều tổn thất cho gia gia đình và xã hội.

Truyền thống nhân ái của dân tộc kết hợp với những nhận thức, giá trị của xã hội mới, nhất là về quyền con người dẫn đến quan điểm, chủ trương coi người nghiện là nạn nhân của tệ nạn ma túy, không lấy bỏ mặc hay trừng trị là phương châm đối xử, cần được hỗ trợ, cứu giúp để giúp người nghiện trở lại thành những người bình thường, mặc dù công việc này hết sức khó khăn, tốn kém, lâu dài, phức tạp.

Hỗ trợ thế nào cho hiệu quả?

Để tiến tới xóa bỏ kỳ thị của cộng đồng, để cộng đồng hỗ trợ người nghiện có hiệu quả cần làm tốt hơn nữa trên 3 mặt trận: Tuyên truyền-Chính sách- Tổ chức thực hiện ở cơ sở.

Công tác tuyên truyền cần phổ biến sâu sắc quan điểm của Đảng và nhà nước về người nghiện ma túy, thông qua các các quy định pháp luật, chỉ thị, nghị quyết, các chính sách hỗ trợ, giúp đỡ người nghiện cai nghiện, hòa nhập cộng đồng. Có thể nói, trong điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn nhưng không ở đâu quan điểm, chính sách đối với người nghiện ưu việt như ở nước ta. Đảng, Nhà nước luôn khẳng định, điều trị, cai nghiện là nhiệm vụ trọng yếu của phòng chống ma túy. Nghiện ma túy hoàn toàn có thể phục hồi, Nhà nước thực hiện nhiều biện pháp để giúp đỡ người nghiện.

Tuyên truyền cần tập trung biểu dương các cộng đồng không còn kỳ thị với người nghiện, các mô hình, tổ chức, cá nhân giúp đỡ người nghiện nhiệt huyết và có hiệu quả, những người cai nghiện thành công điển hình. Nhưng để "có bột mới gột lên hồ”, có "nguyên mẫu" để tuyên truyền thì trước hết, chính quyền các cấp, đặc biệt là cấp xã (bên cạnh việc trấn áp tội phạm ma túy) cần làm gương trực tiếp và phối hợp với các đoàn thể, tình nguyện viên thực hiện nhiều hoạt động như gần gũi, quan tâm động viên, thăm hỏi, đồng cảm với hoàn cảnh của người nghiện, động viên họ cai nghiện, giúp đỡ những khó khăn của họ bằng các việc làm thiết thực như trợ cấp khó khăn, tạo điều kiện cho con cái họ không bị bỏ học, bố trí việc làm ngay tại địa phương, kết nối cho họ làm việc tại các cơ sở sản xuát, kinh doanh, cho vay vốn để làm ăn, đưa họ tham gia các hoạt động văn hóa, thể thao, giải trí của cộng đồng, thành lập, hỗ trợ các câu lạc bộ, các tổ, nhóm đồng đẳng…

Bên cạnh đó, trong điều kiện hiện nay, sự hỗ trợ cho người nghiện trong việc phục hồi sức khỏe, hòa nhập cộng đồng là động viên họ tham gia điều trị, cai nghiện bằng mọi hình thức trên cơ sở nâng cao chất lượng, mở rộng các dịch vụ cai nghiện, kết nối tốt giữa cơ sở cai nghiện chính quyền nơi họ cư trú và tạo mọi điều kiện và huy động cộng đồng giúp đỡ thông qua các giải pháp về xã hội như đã nêu.

Công việc trước mắt và căn cơ lâu dài, để hỗ trợ người nghiện trở thành thuộc tính của cộng đồng thì điều trị, cai nghiện phải đổi mới, thực tiễn hơn nữa từ chính sách đến tổ chức thực hiện; xây dựng một mạng lưới hệ thống dịch vụ cai nghiện có chất lượng cao, đa dạng, tiện ích, người nghiện có rất nhiều điều kiện, cơ hội lựa chọn phù hợp với điều kiện của gia đình và bản thân họ. Một khi người nghiện vào cai nghiện tự nguyện ở bất cứ cơ sở nào cũng thuận tiện, tự tin như bước vào cơ sở khám chữa bệnh thông thường, khi về cộng đồng được chính quyền và xã hội đùm bọc, giúp đỡ mọi mặt thì lúc đó không còn phải lo các chỉ tiêu số lượng cai nghiện hàng năm không đạt. Muốn vậy, chính sách phải thực sự mở đường cho xã hội hóa công tác cai nghiện.

Trong thực tế, chính sách dù thể hiện tính nhân văn đến đâu nhưng thiếu tính thực tiễn thì không thể đi vào cuộc sống. Do  đó, đòi hỏi khắc nghiệt của cai nghiện không chấp nhận một nơi nào đó sự chỉ đạo hời hợt, hô hào chung chung; sự “non tay”, thiếu tính tổng kết thực tiễn, thiếu tính chiến lược của những người tham mưu xây dựng và triển khai thực hiện chính sách dẫn đến những nội dung xa rời thực tế, manh mún, chồng chéo, trì trệ hoặc vừa ban hành đã bất cập, khó thực hiện, gây rất nhiều phiền toái cho công tác khắc phục. Rõ ràng, để thực sự "hỗ trợ" người nghiện, cần nhìn nhận và tăng cường, đầu tư, nâng cấp, bố trí lại một loạt vấn đề như hệ thống và tổ chức bộ máy cán bộ làm công tác cai nghiện, xây dựng hệ thống mạng lưới và cơ sở vật chất cai nghiện, kinh phí cai nghiện cả ở cơ sở cai nghiện và cộng đồng…