Lý giải việc đề xuất bỏ tử hình với tội mua bán trái phép chất ma túy, hiếp dâm người dưới 16 tuổi

Sáng 25/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý đối với dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi).

Dự thảo đề xuất thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình từ 10 xuống còn 4 tội, gồm: phản bội Tổ quốc, giết người, khủng bố và sản xuất trái phép chất ma túy. Trong những tội được đề xuất bỏ án tử hình, việc xử lý tội mua bán trái phép chất ma túy và hiếp dâm người dưới 16 tuổi còn có ý kiến khác nhau.

Báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi) do Thượng tướng Phạm Thế Tùng, Thứ trưởng Bộ Công an trình bày cho biết, về thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình, một số ý kiến đại biểu đề nghị cần cân nhắc thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình đối với tội mua bán trái phép chất ma túy và tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi.

Về vấn đề này, cơ quan chủ trì soạn thảo giải trình như sau, đối với tội mua bán trái phép chất ma túy, ngưỡng định lượng ma túy làm căn cứ áp dụng hình phạt tử hình thấp hơn nhiều so với khối lượng ma túy mua bán trên thực tế, dẫn đến người phạm tội có thể nhận thức rằng, việc gia tăng khối lượng ma túy cũng không làm thay đổi khung hình phạt áp dụng, gây nguy hiểm cho công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm.

Thực tiễn cho thấy, mặc dù tỷ lệ áp dụng hình phạt tử hình tương đối cao, tuy nhiên, diễn biến của tội phạm mua bán trái phép chất ma túy thời gian qua vẫn rất phức tạp. Do đó, hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh với loại tội phạm này không chỉ phụ thuộc vào việc có áp dụng hình phạt tử hình hay không, mà còn phụ thuộc vào hiệu quả công tác phòng ngừa, phát hiện và đấu tranh với tội phạm.

Đối với tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi, theo Điều 6 Công ước quốc tế về quyền dân sự và chính trị, đối với quốc gia chưa xóa bỏ hình phạt tử hình, hình phạt này chỉ áp dụng đối với người phạm tội nghiêm trọng nhất gắn với hành vi cố ý tước đoạt tính mạng.

Trường hợp hành vi đồng thời đủ yếu tố cấu thành tội phạm khác xâm phạm tính mạng thì trách nhiệm hình sự được xác định theo quy định tương ứng với Bộ luật Hình sự. Do vậy cơ quan chủ trì soạn thảo đề nghị giữ nguyên như dự thảo của Bộ luật.

Báo cáo ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi), Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành việc tiếp tục thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình.

Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị tiếp tục rà soát để thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, chính sách của Đảng ban hành trong thời gian gần đây; rà soát kỹ quy định trong dự thảo, đối chiếu với các quy định liên quan để bảo đảm tính đồng bộ, tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Trường hợp còn có nhiều ý kiến khác nhau về phạm vi thu hẹp hình phạt tử hình ở các tội danh, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội chỉ đạo việc xin ý kiến đại biểu Quốc hội. Nếu cần thiết, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, cho ý kiến chỉ đạo.

Ngọc Hân