Thách thức quản lý tiền chất ma tuý

Khi nào là tiền chất, khi nào là ma túy?

Ngăn chặn nguồn cung của ma túy tổng hợp nên bắt đầu từ đâu là một bài toán không đơn giản. Theo báo cáo của Ủy ban Kiểm soát ma túy Quốc tế (INCB), nạn sử dụng ma túy tổng hợp (ATS) trên toàn thế giới đang ngày càng trầm trọng hơn. Lượng ma túy thu giữ được trên toàn cầu ngày một tăng, đồng thời quy mô hoạt động của tội phạm đang lan rộng ở nhiều quốc gia, với những địa điểm sản xuất và kỹ thuật chế tạo ATS khác nhau. Do vậy việc nắm rõ mục đích sử dụng của tiền chất có vai trò cực kỳ quan trọng. Nhiều loại hóa chất tưởng chừng như vô hại tinh dầu xá xị, nguyên liệu để xản xuất nước hoa trở thành tiền chất để điều chết các loại ma túy tổng hợp nguy hiểm. Với công nghệ mới, tội phạm ma túy xuyên quốc gia dùng chính những viên thuốc hợp pháp này để chiết xuất ra ma túy tổng hợp. Kiểm soát tiền chất không phải là ngăn cấm sử dụng chất đó mà đòi hỏi phải có cơ chế quản lý thích hợp nhằm chống thất thoát vào các hoạt động bất hợp pháp.

Tinh dầu xá xí - tiền chất nguy hiểm

3,5 tấn tinh dầu xá xí bị thu giữ - Ảnh:Thanhnien.com

Tinh dầu xá xị (Safrole) dùng sản xuất thực phẩm đồ uống có ga là một loại tiền chất mà tội phạm hiện nay thường sử dụng để sản xuất ma túy tổng hợp. Safrole được chưng cất từ một số loài cây chi Quế như: Long não, Húng chó, Hồi. Mới đây, ngày 23/7, lực lượng phòng, chống tội phạm ma túy - Bộ đội Biên phòng Hà Tĩnh phối hợp với Công an tỉnh tỉnh Bô Ly Khăm Xay (Lào) đã thu giữ 3,5 tấn tinh dầu safrole (tiền chất chính không thể thiếu trong quá trình sản xuất ma túy tổng hợp) từ Tam giác vàng để sản xuất ma túy đá.

Piperonal nguyên liệu để sản xuất nước hoa, và… ma túy đá

Piperonal được sử dụng trong sản xuất nước hoa, hương liệu và các sản phẩm chống muỗi. Tuy nhiên nó cũng có thể được sử dụng trong việc sản xuất trái phép ma túy tổng hợp như thuốc lắc và methamphetamine. 

Bên cạnh đó, Acetic Acid hóa chất được sử dụng trong các ngành công nghiệp để sản xuất vinyl acetate, sử dụng sản xuất tơ nhân tạo, nhựa, cao su; bảo quản thực phẩm; tổng hợp hữu cơ. Sử dụng bất hợp pháp phản ứng với phenylacetic acid để sản xuất P2P cho methamphetamine/amphetamine.

Điều chế ma túy từ thuốc trị ho, cảm cúm

Pseudoephedrine là một hoạt chất được sử dụng để sản xuất thuốc trị cảm cúm, viêm mũi, viêm xoang… Pseudoephedrin từ thuốc cảm cúm Decolgel (hàm lượng Pseudoephedrin 30 mg/viên) để điều chế ma túy tổng hợp Methamphetamin.

Với lợi nhuận kinh khủng từ việc điều chế ma túy, bọn tội phạm thường thu mua thuốc cảm cúm được bán tại các hiệu thuốc hoặc trôi nổi trên thị trường, trong đó hàm lượng PSE chỉ chiếm khoảng 30 mg/viên (nhỏ hơn hàm lượng tối đa quy định trong một đơn vị chia liều là 120 mg/viên). Chỉ cần có những hiểu biết đơn giản về hóa chất, cùng một số dụng cụ đơn giản và các hóa chất xúc tác, bọn tội phạm có thể điều chế ma túy rất dễ dàng. Trong thời gian qua, Cơ quan kiểm soát hàng không phát hiện nhiều loại tiền chất “núp bóng” dưới dạng quà biếu để vận chuyển qua đường hàng không.

Vì món lợi “khủng”, tiền chất ma túy dưới nhiều thủ đoạn tinh vi như trà trộn vào cà phê, trong sữa tắm, kem dưỡng da, cà phê và sữa tăng cân cùng quần áo, trái cây sấy. Thậm chí, Chi cục Hải quan Chuyển phát nhanh - Cục Hải quan TPHCM còn bắt giữ lô hàng quà biếu gồm 20 lon đồ hộp dập kín nắp cũng được gửi đi Australia. Khi tiến hành kiểm tra bên trong các hộp thịt hầm, chả đùm thì phát hiện có 4 kg tiền chất Pseudoephedrin.

Chìa khóa quản lý tiền chất: nắm rõ mục đích sử dụng

Từ năm 2006, tại những nước phát triển như Mỹ, Úc đều đã kiểm soát chặt chẽ việc mua bán, sử dụng chất PSE bằng cách người mua phải có toa thuốc được kê bởi bác sĩ, có giấy tờ tùy thân, chỉ được mua với số lượng nhất định và thông tin khách hàng sẽ được lưu giữ lại.

Ở Việt Nam, theo quy định mới quản lý tiền chất trong lĩnh vực công nghiệp của Bộ Công thương các tổ chức, cá nhân kinh doanh tiền chất phải lập sổ theo dõi các thông tin: Họ và tên khách hàng; địa chỉ; số điện thoại, số fax; năm thành lập; khách hàng tiếp tục bán lại hay là nơi sử dụng tiền chất cuối cùng; mục đích của việc sử dụng tiền chất (nếu tiền chất được sử dụng để sản xuất thì phải nêu tên sản phẩm); số lượng tiền chất bán ra hàng ngày. Sổ theo dõi mua bán tiền chất được lưu giữ trong thời hạn 5 năm. Kiểm soát, quản lý hiệu quả các loại hóa chất được sử dụng trong sản xuất bất hợp pháp các chất ma túy là một công cụ quan trọng trong cuộc chiến chống sản xuất, buôn bán các chất ma túy.