Đà Nẵng đẩy mạnh PrEP, nâng cao hiệu quả dự phòng lây nhiễm HIV

Trong công tác phòng, chống HIV/AIDS, điều trị giữ vai trò quan trọng, song dự phòng sớm được xem là hướng đi bền vững để kiểm soát dịch. Thay vì can thiệp khi nguy cơ đã xảy ra, PrEP giúp người chưa nhiễm HIV nhưng có hành vi nguy cơ cao chủ động bảo vệ bản thân bằng một biện pháp dự phòng hiệu quả.

ThS. Bùi Ngọc Chương, Trưởng nhóm can thiệp giảm hại Khoa Phòng chống HIV/AIDS, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Đà Nẵng cho biết, hiệu quả của PrEP không chỉ nằm ở thuốc dự phòng mà còn ở khả năng kết nối người có nguy cơ cao với tư vấn, xét nghiệm định kỳ và các dịch vụ chăm sóc phù hợp. Khi được triển khai đúng đối tượng và duy trì liên tục, PrEP góp phần thiết thực trong giảm nguy cơ lây nhiễm HIV mới tại cộng đồng.

Năm 2025, chương trình PrEP tại Đà Nẵng ghi nhận nhiều kết quả tích cực. Toàn thành phố hiện có 3 cơ sở y tế cung cấp dịch vụ. Trong năm, 1.463 người đã tiếp cận PrEP ít nhất một lần, đạt 60,95% so với chỉ tiêu 2.400 người; trong đó 1.207 người là nam quan hệ tình dục đồng giới (MSM), chiếm 82,5%. Số người sử dụng PrEP lần đầu là 524, với 394 người thuộc nhóm MSM (75,2%). Lũy tích đến ngày 30/11/2025, có 3.565 người đã sử dụng dịch vụ PrEP ít nhất một lần.

Những kết quả trên cho thấy dịch vụ PrEP đã từng bước tiếp cận đúng nhóm ưu tiên, đồng thời khẳng định vai trò ngày càng rõ của dự phòng chủ động trong phòng, chống HIV/AIDS. Việc gia tăng số người chủ động tiếp cận PrEP cũng phản ánh sự chuyển biến tích cực trong nhận thức về dự phòng HIV.

Mở rộng độ phủ, nâng cao khả năng duy trì điều trị

Thực tế cho thấy, mở rộng tiếp cận mới là bước khởi đầu; hiệu quả chương trình còn phụ thuộc lớn vào việc người sử dụng duy trì điều trị đủ lâu để được bảo vệ liên tục. Báo cáo của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Đà Nẵng cho biết, năm 2025 có 381 lượt bệnh nhân quay lại điều trị, song cũng ghi nhận 867 lượt dừng điều trị. Tỉ lệ duy trì PrEP từ 3 tháng trở lên đạt 42,95%.

Theo bác sĩ Đỗ Trường Lưu, bác sĩ điều trị PrEP tại Khoa Phòng chống HIV/AIDS, việc gián đoạn hoặc dừng điều trị có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân như thay đổi nơi ở, thay đổi hành vi nguy cơ, tâm lý e ngại, lo lắng về tính riêng tư hoặc chưa duy trì thói quen tái khám đúng hẹn. Do đó, cùng với mở rộng độ bao phủ, cần tổ chức dịch vụ linh hoạt hơn, tăng cường tư vấn, theo dõi và hỗ trợ phù hợp, tạo thuận lợi để người sử dụng duy trì điều trị.

Việc tiếp cận nhóm nguy cơ cao, đặc biệt là nhóm MSM, vẫn còn không ít khó khăn do tính di biến động cao và tâm lý e ngại. Điều này đặt ra yêu cầu dịch vụ dự phòng phải bảo đảm tính thuận tiện, thân thiện, kín đáo và bảo mật thông tin. Hiệu quả của PrEP vì vậy không chỉ phụ thuộc vào thuốc mà còn gắn với niềm tin và cảm giác an toàn của người sử dụng đối với hệ thống y tế.

Đẩy mạnh truyền thông, kết nối nhóm nguy cơ với dịch vụ

Công tác truyền thông tiếp tục được xác định là mắt xích quan trọng nhằm nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi và kết nối nhóm nguy cơ với dịch vụ dự phòng. Trong năm 2025, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Đà Nẵng đã tổ chức 10 cuộc truyền thông nhóm lớn cho 2.800 cán bộ, công nhân viên, người lao động, học sinh, sinh viên; thực hiện 34 cuộc truyền thông nhóm nhỏ cho 510 khách hàng thuộc nhóm đích tại cộng đồng; đồng thời duy trì fanpage và website với 30 tin, bài về phòng chống HIV/AIDS.

Mô hình tự xét nghiệm HIV tại nhà đạt tỉ lệ 71,2% (541/760). Phòng tư vấn xét nghiệm HIV tại Trung tâm đã phục vụ hơn 3.000 lượt khách hàng, trong đó 74% là MSM. Kết quả cho thấy khi dịch vụ được tổ chức thuận tiện, bảo đảm riêng tư và phù hợp với nhóm nguy cơ cao, hiệu quả kết nối với chương trình dự phòng được nâng lên rõ rệt.

Theo báo cáo quý I/2026, toàn thành phố đã sàng lọc 17.790 mẫu máu, phát hiện 52 trường hợp nhiễm mới HIV, trong đó có 26 trường hợp là người Đà Nẵng. Riêng tháng 3/2026, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Đà Nẵng ghi nhận 197 bệnh nhân đang điều trị PrEP.

Trong năm 2026, Đà Nẵng tiếp tục xác định PrEP là một nội dung trọng tâm trong phòng, chống HIV/AIDS. Thành phố sẽ đa dạng hóa mô hình cung cấp dịch vụ, ưu tiên nhóm thanh niên, học sinh, sinh viên, công nhân khu công nghiệp; đồng thời tăng cường kết nối, chuyển gửi các trường hợp xét nghiệm HIV âm tính nhưng có nguy cơ cao tiếp cận dịch vụ dự phòng, góp phần kiểm soát hiệu quả dịch HIV trên địa bàn.

Ngọc Hân