Đề xuất giải pháp khắc phục khó khăn trong công tác phòng chống HIV/AIDS

Theo số liệu của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hải Phòng, tính đến tháng 3 năm 2026, số trường hợp nhiễm HIV còn sống là 9.116, số HIV đã tử vong là 15, lũy tích 7.358 ca. Đáng chú ý, 99,4% người bệnh có thẻ BHYT, bảo đảm việc điều trị liên tục, không bị gián đoạn. Tỉ lệ duy trì điều trị sau 12 tháng đạt 96%, trong khi tỷ lệ bỏ trị và tử vong chỉ còn khoảng 1,2 - 1,3%. Bên cạnh đó, chương trình dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con cũng đạt kết quả tích cực với 14.758 phụ nữ mang thai được tư vấn và xét nghiệm HIV.

Hiện thành phố đang tích cực triển khai đồng bộ các chương trình phòng chống HIV/AIDS, bao gồm: Chương trình tiếp cận cộng đồng; Chương trình tư vấn xét nghiệm HIV; Chương trình điều trị thay thế chất gây nghiện bằng Methadone; Công tác chăm sóc điều trị HIV/AIDS...

Mô hình phòng chống HIV cho sinh viên trong trường đại học tại Hải Phòng được triển khai từ năm 2024 với mục tiêu truyền thông nâng cao kiến thức về phòng chống HIV/AIDS cho sinh viên; Cung cấp một số dịch vụ phòng, chống HIV/AIDS cho sinh viên: sinh phẩm tự xét nghiệm, vật dụng can thiệp; Tư vấn, xét nghiệm HIV cho một số sinh viên có nguy cơ cao; Chuyển gửi, kết nối điều trị PrEP, PEP hoặc điều trị ARV khi có nhu cầu.

Từ năm 2023, Liên đoàn Lao động thành phố phối hợp với Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hải Phòng với sự hỗ trợ dự án EPIC Hải phòng đã triển khai tích cực được một số hoạt động phòng chống HIV trong các khu công nghiệp. Tuy nhiên, thời gian triển khai từ tháng 5/2023 đến nay mới chỉ đáp ứng một phần nhỏ nhu cầu về các hoạt động phòng chống HIV trên địa bàn thành phố.

Thực tế triển khai công tác phòng chống HIV/AIDS hiện nay còn gặp nhiều khó khăn, hạn chế như: Việc tiếp cận với công nhân tại các khu công nghiệp để tuyên truyền về phòng chống HIV/AIDS rất khó khăn; các nhà trường trong quá trình triển khai mô hình phòng chống HIV còn nhiều trở ngại do sinh viên e ngại về vấn đề giới tính và sức khỏe sinh sản, dẫn đến rào cản trong việc tiếp cận các chương trình tư vấn; lực lượng tuyên truyền biến động liên tục do sinh viên vào, ra trường hàng năm…

Từ thực tiễn trên, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hải Phòng, Liên đoàn Lao động thành phố Hải Phòng, Trường Đại học Hàng Hải Việt Nam, trưởng nhóm, các thành viên và cộng tác viên của các nhóm CBO (Tổ chức cộng đồng) đã thảo luận, đề xuất triển khai một số giải pháp như đổi mới hình thức, phương pháp truyền thông; đa đạng hơn về hình thức và khai thác thế mạnh của các nền tảng số để công nhân dễ tiếp cận; tranh thủ nguồn lực của dự án để hỗ trợ các hoạt động truyền thông tại khu công nghiệp.

Trong các trường đại học cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường và cơ sở y tế địa phương để hỗ trợ khi cần thiết; tạo điều kiện cho sinh viên dễ dàng tiếp cận các dịch vụ: tư vấn, xét nghiệm HIV, điều trị dự phòng trước phơi nhiễm (PrEP) và điều trị ARV.

Trong bối cảnh nguồn viện trợ quốc tế bị cắt giảm, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hải Phòng sẽ tiếp tục đồng hành phối hợp với các khu công nghiệp, trường đại học và nhóm CBO để triển khai các hoạt động phòng chống HIV/AIDS bền vững. Tăng cường tiếp cận dịch vụ PrEP và điều trị ARV cho nhóm nguy cơ cao. Sự phối hợp này nhằm lấp đầy khoảng trống tài chính, tận dụng nhân lực cộng đồng và đảm bảo các dịch vụ y tế thiết yếu không bị gián đoạn.

BSCKII Đồng Trung Kiên, Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố, công tác phòng, chống HIV/AIDS tại Việt Nam nói chung và Hải Phòng nói riêng đạt nhiều kết quả tích cực. Thành phố đang hướng tới mục tiêu loại trừ HIV/AIDS vào năm 2030, tập trung đẩy mạnh các hoạt động can thiệp giảm tác hại, mở rộng điều trị và chăm sóc toàn diện cho người nhiễm.

Cũng theo Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Đồng Trung Kiên, từ năm 2019, thuốc ARV được phát qua BHYT. Đây là một chính sách nhân văn, giúp người bệnh có thể tiếp cận điều trị lâu dài và ổn định. Tuy nhiên, nhiều chương trình dự phòng như PrEP vẫn phụ thuộc vào nguồn tài trợ quốc tế. Khi nguồn này giảm, công tác phòng, chống HIV/AIDS sẽ gặp khó khăn, nhất là với nhóm nguy cơ cao. Các nhóm cộng đồng (CBO), được ví như "cánh tay nối dài" của ngành Y tế trong việc tiếp cận, tư vấn và hỗ trợ người nhiễm HIV tuân thủ điều trị. Các nhóm này không chỉ giúp giảm kỳ thị trong cộng đồng mà còn góp phần nâng cao hiệu quả can thiệp, tăng tỷ lệ người bệnh được điều trị và duy trì điều trị lâu dài.

Thành quả kể trên không chỉ thể hiện nỗ lực của ngành Y tế mà còn là minh chứng cho hiệu quả của hệ thống chính sách, mạng lưới cộng đồng và sự thay đổi trong nhận thức xã hội đối với người nhiễm HIV. Việc kết hợp giữa điều trị bằng ARV, hỗ trợ tâm lý và giảm kỳ thị giúp người nhiễm HIV có cơ hội sống khỏe mạnh, hòa nhập và đóng góp cho cộng đồng.

Với những kết quả tích cực đạt được, Hải Phòng đang từng bước tiến gần hơn tới mục tiêu chấm dứt dịch bệnh AIDS vào năm 2030. Sự chung tay của ngành Y tế, các tổ chức xã hội và bản thân người bệnh tiếp tục là động lực mạnh mẽ giúp hiện thực hóa mục tiêu đó, để không còn ai bị bỏ lại phía sau trong hành trình chiến thắng HIV/AIDS.

Thùy Chi