Hồi sinh những cuộc đời lầm lỡ bằng cách trao cơ hội, dựng tương lai

Công tác phòng, chống ma túy luôn là một trong những mặt trận cam go, phức tạp. Nếu đấu tranh, triệt phá các đường dây tội phạm đòi hỏi sự quyết liệt, mưu trí của lực lượng chức năng, thì công tác cai nghiện, cảm hóa và hỗ trợ người lầm lỡ tái hòa nhập cộng đồng lại cần sự kiên trì, thấu hiểu cùng cách làm khoa học, nhân văn.

Từ chăm sóc, cảm hóa đến thay đổi nhận thức

Đằng sau cánh cổng Cơ sở cai nghiện ma túy là những câu chuyện với tâm lý đa chiều, phức tạp của những người từng trót sa chân vào “cái chết trắng”. Phần lớn học viên khi mới bước chân vào Cơ sở cai nghiện đều mang tâm lý mặc cảm, lo âu, thậm chí buông xuôi, tuyệt vọng sau những năm tháng đắm chìm trong ma túy. Họ không chỉ chịu sự suy kiệt nghiêm trọng về thể chất và tinh thần, mà còn mang nỗi sợ bị xã hội kỳ thị, sự quay lưng của người thân và trên hết là sự mất niềm tin vào chính bản thân mình.

Nắm bắt sâu sắc thực trạng tâm lý ấy, đội ngũ cán bộ, nhân viên tại 2 Cơ sở cai nghiện ma túy của Công an tỉnh Cà Mau đã triển khai quy trình tiếp nhận, quản lý, chăm sóc sức khỏe và tư vấn tâm lý bài bản, chặt chẽ nhưng đong đầy tình người.

Ngay từ khi tiếp nhận, quy trình cai nghiện tại đây không chỉ tập trung cắt cơn, phục hồi thể lực mà còn bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người cai nghiện theo quy định pháp luật.

Cùng với chăm sóc sức khỏe, 2 Cơ sở chú trọng giáo dục pháp luật, đạo đức, kỹ năng sống, nâng cao nhận thức về tác hại của ma túy thông qua các buổi sinh hoạt chuyên đề, tuyên truyền và tư vấn tâm lý. Qua đó, học viên từng bước nhận thức rõ hậu quả của ma túy, hình thành quyết tâm từ bỏ, củng cố niềm tin và hướng tới lối sống tích cực, có trách nhiệm.

Trao sinh kế, dựng tương lai cho các học viên từng lầm lỡ

Lao động trị liệu tại Cơ sở được thiết kế như một liệu pháp y tế - tâm lý xã hội học. Thông qua các hoạt động lao động phù hợp với điều kiện thực tế và sức khỏe của từng học viên, người cai nghiện được rèn luyện tính kỷ luật, tinh thần trách nhiệm, ý thức tự giác và thói quen sinh hoạt lành mạnh. Quá trình lao động giúp giải tỏa căng thẳng tâm lý, nâng cao thể lực và tạo ra môi trường sinh hoạt tập thể tích cực trong suốt giai đoạn phục hồi.

Đặc biệt, điểm sáng nổi bật trong mô hình này là sự kết nối mật thiết giữa trị liệu và đào tạo nghề thực hành. Các Cơ sở cai nghiện căn cứ vào nhu cầu của thị trường lao động địa phương cũng như khả năng của từng học viên để tổ chức các lớp học nghề thiết thực, có tính ứng dụng cao như đào tạo nghề điện dân dụng, trang bị kiến thức và kỹ năng thực hành lắp đặt, sửa chữa hệ thống điện gia đình; sửa chữa xe gắn máy, giúp học viên làm chủ kỹ thuật tháo lắp, chẩn đoán và khắc phục sự cố phương tiện; kỹ thuật thợ hồ, hoàn thiện công trình dân dụng, đáp ứng trực tiếp nhu cầu nhân công xây dựng tại địa phương.

Một số ngành nghề thủ công truyền thống như dệt chiếu, đan đồ gia dụng từ mây tre... cũng được linh hoạt triển khai nhằm đa dạng hóa sự lựa chọn cho học viên.

Việc kết hợp giữa lao động trị liệu và dạy nghề không chỉ đơn thuần là trang bị một chứng chỉ nghề, mà chính là trao cho học viên một “cần câu” để tự đứng vững trên đôi chân của mình khi trở về xã hội.

Hoạt động đào tạo nghề còn góp phần trực tiếp giải quyết khó khăn lớn nhất của người sau cai nghiện là tình trạng thiếu việc làm. Khi có kỹ năng nghề chắc chắn, người sau cai sẽ có nhiều cơ hội tìm kiếm việc làm hoặc tự mở cơ sở sản xuất, tạo thu nhập ổn định để nuôi sống bản thân, giảm thiểu tối đa nguy cơ tái nghiện.

Không để người sau cai đơn độc trên hành trình trở về

Có nghề trong tay nhưng thiếu vốn để mua sắm công cụ, trang thiết bị hay mở cửa hàng sản xuất, kinh doanh từng là “điểm nghẽn” lớn khiến nhiều người sau cai nghiện rơi vào bế tắc.

Nhằm giải quyết tận gốc vấn đề này, Chính phủ đã ban hành Quyết định số 08/2026/QĐ-TTg ngày 3/3/2026 về tín dụng đối với người sau cai nghiện ma túy.

Tại tỉnh Cà Mau, 2 Cơ sở cai nghiện ma túy đã chủ động đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến sâu rộng nội dung Quyết định số 08/2026/QĐ-TTg đến từng học viên ngay trong thời gian họ đang tham gia cai nghiện tại cơ sở.

Việc tư vấn minh bạch về cơ chế, thủ tục và chính sách vay vốn ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách xã hội đã tiếp thêm niềm tin và động lực mạnh mẽ cho các học viên. Nhờ đó, người cai nghiện hiểu rõ rằng khi trở về địa phương, họ không hề đơn độc mà luôn có sự hỗ trợ về tài chính từ Nhà nước để khởi nghiệp, làm lại cuộc đời.

Không dừng lại ở công tác tuyên truyền chính sách, 2 Cơ sở cai nghiện ma túy còn tăng cường phối hợp với các cơ quan, đơn vị, tổ chức đoàn thể và cộng đồng doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh trong công tác tư vấn hướng nghiệp, giới thiệu việc làm.

Sự chung tay của các doanh nghiệp trong việc tiếp nhận người sau cai vào làm việc chính là chiếc cầu nối nhân văn, xóa bỏ rào cản định kiến và tạo dựng môi trường bình đẳng cho những người từng lầm lỡ.

Hiệu quả của một mô hình cai nghiện không chỉ đo đếm bằng số lượng học viên hoàn thành khóa học, mà quan trọng hơn là số lượng những cuộc đời được tái sinh bền vững trong cộng đồng. Thực tiễn thời gian qua tại tỉnh Cà Mau cho thấy, nhiều học viên sau khi hoàn thành chương trình cai nghiện tại 2 Cơ sở đã trở về địa phương ổn định cuộc sống, có việc làm tự do hoặc làm việc tại các doanh nghiệp, xây dựng gia đình hạnh phúc và tích cực tham gia các phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc.

Mỗi một học viên cai nghiện thành công và có việc làm ổn định đồng nghĩa với việc xã hội bớt đi một nguy cơ phát sinh tội phạm, bớt đi một nỗi đau gia đình, góp phần xây dựng địa bàn an toàn, kỷ cương và lành mạnh.

Từ chăm sóc sức khỏe, giáo dục, cảm hóa đến dạy nghề, hỗ trợ vốn và kết nối việc làm, cách làm của Cà Mau cho thấy một hành trình tái hòa nhập bền vững không chỉ cần quyết tâm của người cai nghiện, mà còn cần những cơ hội thực chất và sự đồng hành của gia đình, cộng đồng, doanh nghiệp và Nhà nước. Trao cơ hội cũng chính là dựng tương lai, để những người từng lầm lỡ có thể lấy lại niềm tin, tự đứng vững và tiếp tục đóng góp cho gia đình, xã hội.

Ngọc Hân