Khánh Hòa quyết tâm chấm dứt dịch bệnh AIDS vào năm 2030

Sở Y tế tỉnh Khánh Hòa vừa ban hành kế hoạch hoạt động phòng, chống HIV/AIDS năm 2026, hướng tới mục tiêu chấm dứt dịch bệnh AIDS vào năm 2030.

Theo kế hoạch, toàn tỉnh đặt mục tiêu trong năm 2026 có 76% người có hành vi nguy cơ cao được tiếp cận các dịch vụ dự phòng lây nhiễm HIV; 85% người nhiễm HIV biết tình trạng của mình; 90% người đã biết tình trạng nhiễm HIV được điều trị bằng thuốc kháng virus (ARV), trong đó 97% người điều trị đạt tải lượng virus dưới ngưỡng ức chế.

Bên cạnh đó, tỉ lệ lây truyền HIV từ mẹ sang con được khống chế dưới 2%; số ca nhiễm HIV phát hiện mới dưới 170 trường hợp; tỉ lệ tử vong liên quan HIV/AIDS dưới 1,2/100.000 dân; tỉ lệ người nghiện chất dạng thuốc phiện được điều trị thay thế đạt từ 40% trở lên và mở rộng điều trị dự phòng trước phơi nhiễm HIV (PrEP) cho các nhóm nguy cơ cao.

Các giải pháp ngành y tế sẽ triển khai gồm: Đẩy mạnh truyền thông, giảm kỳ thị và phân biệt đối xử; mở rộng tư vấn, xét nghiệm HIV tại cơ sở y tế và cộng đồng; tăng cường điều trị ARV, điều trị đồng nhiễm HIV/lao, viêm gan; củng cố hệ thống phòng, chống HIV/AIDS các tuyến; huy động nguồn lực xã hội, mở rộng thanh toán điều trị HIV/AIDS qua bảo hiểm y tế, ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, giám sát dịch bệnh.

Theo số liệu thống kê, hiện số người nhiễm HIV đang còn sống và được quản lý trên địa bàn tỉnh khoảng gần 2.000 người.

Nếu như trước đây, nhóm tiêm chích ma túy là nguồn nguy cơ cao nhất thì hiện nay, nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới (MSM) chiếm gần 64% số ca nhiễm HIV mới. Đây là xu hướng đã được cảnh báo trong nhiều năm gần đây và tiếp tục đặt ra thách thức lớn trong công tác phòng, chống HIV của tỉnh.

Bác sĩ CKII. Tôn Thất Toàn, Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Khánh Hòa cho biết, việc giảm số ca nhiễm mới là tín hiệu đáng mừng, cho thấy các biện pháp dự phòng đang phát huy hiệu quả. Tuy nhiên, HIV vẫn có thể lan rộng nếu không kiểm soát tốt các nhóm nguy cơ cao. Nhóm MSM hiện là ưu tiên hàng đầu trong công tác truyền thông và can thiệp.

Theo CDC Khánh Hòa, nhiều người trẻ thuộc nhóm MSM chưa có kiến thức đầy đủ về HIV và ngại tiếp cận dịch vụ y tế. Rào cản tâm lý, sự e dè trước định kiến xã hội khiến không ít người chủ quan, quan hệ tình dục không an toàn và bỏ qua xét nghiệm định kỳ.

Khánh Hòa hiện duy trì điều trị nghiện chất dạng thuốc phiện bằng Methadone tại 4 cơ sở và 2 điểm cấp phát thuốc với gần 1.520 người đăng ký, trong đó 227 người duy trì điều trị thường xuyên. Đây là biện pháp quan trọng giúp giảm lây nhiễm HIV trong nhóm sử dụng ma túy, góp phần ổn định sức khỏe và phục hồi chức năng xã hội cho người bệnh.

Song song đó, điều trị dự phòng trước phơi nhiễm (PrEP) tiếp tục được mở rộng. Trong 9 tháng năm 2025, có 668 người dùng PrEP ít nhất một lần – phần lớn là người trẻ trong nhóm MSM. PrEP giúp giảm đến 99% nguy cơ lây nhiễm HIV qua quan hệ tình dục nếu sử dụng đúng cách, là công cụ quan trọng trong chiến lược phòng ngừa hiện đại.

Tỉ lệ bao phủ điều trị ARV tại tỉnh đạt 82,4%, với 1.597 bệnh nhân đang được điều trị. Điều trị ARV giúp người nhiễm HIV sống khỏe mạnh, giảm tải lượng virus xuống dưới ngưỡng phát hiện, từ đó gần như không lây truyền cho bạn tình.

Hệ thống xét nghiệm nhanh tại cộng đồng do các nhóm hỗ trợ triển khai cũng góp phần phát hiện sớm số ca nhiễm mới. Công tác truyền thông qua mạng xã hội, hội thảo, truyền thông trực tiếp tại trường học, khu dân cư… được tăng cường nhằm giảm kỳ thị và khuyến khích xét nghiệm định kỳ. Đến nay, tỉ lệ người nhiễm HIV tại Khánh Hòa chiếm 0,16% dân số, thấp hơn nhiều địa phương trong khu vực.

Mục tiêu chấm dứt dịch AIDS vào năm 2030 là cam kết mạnh mẽ của Việt Nam và cũng là định hướng chiến lược của tỉnh Khánh Hòa. Để đạt mục tiêu này, địa phương đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp: mở rộng điều trị ARV, tăng độ bao phủ PrEP, giảm kỳ thị, nâng cao nhận thức người trẻ, cải thiện tiếp cận dịch vụ y tế cho nhóm nguy cơ cao, nhất là MSM.

Bác sĩ Tôn Thất Toàn nhấn mạnh, cuộc chiến chống HIV/AIDS chỉ có thể thành công khi có sự tham gia của toàn cộng đồng. Mỗi ca phát hiện muộn là một mắt xích trong chuỗi lây truyền. Do đó, mỗi người cần xem phòng, chống HIV là trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội".

Dù HIV/AIDS vẫn là thách thức, bệnh không còn là "án tử". Người nhiễm HIV nếu được phát hiện sớm và điều trị kịp thời hoàn toàn có thể sống khỏe mạnh, lao động bình thường và không lây cho người khác.

Thùy Chi