Tăng cường tiếp cận dịch vụ tư vấn, xét nghiệm HIV trong cộng đồng

Phát hiện sớm để nâng cao hiệu quả điều trị

Theo các chuyên gia y tế, HIV hiện không còn là "án tử" như trước đây nhờ sự phát triển của thuốc kháng virus (ARV). Người nhiễm HIV nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ có thể lao động, học tập và sinh hoạt bình thường, với tuổi thọ gần tương đương người không nhiễm.

Đặc biệt, khi người bệnh tuân thủ điều trị, tải lượng virus được duy trì dưới ngưỡng phát hiện sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ lây truyền HIV cho người khác. Vì vậy, phát hiện sớm và điều trị sớm được xem là giải pháp then chốt trong chiến lược kiểm soát dịch HIV/AIDS hiện nay.

Xuất phát từ yêu cầu đó, ngành y tế Hà Tĩnh đã chuyển mạnh từ việc chờ người dân đến cơ sở y tế sang chủ động đưa các dịch vụ tư vấn và xét nghiệm HIV đến cộng đồng, nhất là tại khu vực vùng sâu, vùng xa, nơi điều kiện tiếp cận dịch vụ y tế còn hạn chế.

Với sự hỗ trợ của Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS giai đoạn 2024-2026, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Hà Tĩnh phối hợp với các địa phương triển khai nhiều hình thức tiếp cận linh hoạt như tư vấn cá nhân, tư vấn nhóm nhỏ, truyền thông lưu động, tiếp cận cộng đồng và xét nghiệm nhanh HIV. Các hoạt động được tổ chức thường xuyên, bảo đảm tính thuận tiện và riêng tư cho người dân khi sử dụng dịch vụ.

Cùng với hệ thống y tế, mạng lưới cộng tác viên và đồng đẳng viên phòng, chống HIV/AIDS tiếp tục phát huy vai trò trong việc tiếp cận các nhóm có nguy cơ cao. Với lợi thế am hiểu địa bàn, lực lượng này trực tiếp đến khu dân cư để tuyên truyền, giải đáp thắc mắc, tư vấn và vận động người dân chủ động xét nghiệm HIV.

Nhờ đó, nhận thức của người dân về HIV/AIDS từng bước được nâng lên. Tâm lý e ngại, lo sợ bị kỳ thị giảm dần, nhiều người đã chủ động tìm hiểu thông tin và tiếp cận các dịch vụ tư vấn, xét nghiệm.

Mở rộng xét nghiệm cộng đồng, giảm nguy cơ lây truyền HIV

Theo thống kê của CDC Hà Tĩnh, trong năm 2025 và 6 tháng đầu năm 2026, toàn tỉnh đã thực hiện xét nghiệm sàng lọc HIV tại cộng đồng cho hơn 30.000 lượt người. Qua hoạt động này, ngành y tế phát hiện 21 trường hợp dương tính với HIV và tất cả đều được kết nối ngay với các cơ sở điều trị để quản lý, chăm sóc sức khỏe theo đúng quy định.

Kết quả trên cho thấy việc mở rộng xét nghiệm tại cộng đồng đã góp phần phát hiện người nhiễm HIV ngay từ giai đoạn đầu, giúp người bệnh tiếp cận điều trị sớm thay vì chỉ được phát hiện khi bệnh đã tiến triển.

Thực tế tại Hà Tĩnh cho thấy nhiều trường hợp sau khi được tư vấn đã chủ động tham gia xét nghiệm và phát hiện nhiễm HIV ở giai đoạn sớm. Việc điều trị kịp thời bằng thuốc ARV giúp hạn chế biến chứng, cải thiện sức khỏe và duy trì chất lượng cuộc sống.

Đối với các trường hợp có kết quả dương tính, CDC Hà Tĩnh phối hợp với các cơ sở điều trị HIV/AIDS trên địa bàn tổ chức tư vấn tâm lý, hướng dẫn điều trị và theo dõi sức khỏe định kỳ. Đến nay, tất cả bệnh nhân được phát hiện thông qua hoạt động xét nghiệm cộng đồng đều đang được quản lý điều trị phù hợp, sức khỏe ổn định và tuân thủ tốt phác đồ.

Song song với công tác phát hiện sớm, ngành y tế Hà Tĩnh tiếp tục triển khai đồng bộ nhiều giải pháp dự phòng. Hoạt động truyền thông thay đổi hành vi được duy trì thường xuyên; điều trị dự phòng trước phơi nhiễm HIV (PrEP) tiếp tục được mở rộng cho các nhóm có nguy cơ; chương trình điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng Methadone được triển khai hiệu quả, góp phần giảm lây nhiễm HIV qua đường tiêm chích.

Bên cạnh đó, công tác chăm sóc, hỗ trợ người nhiễm HIV cũng được quan tâm nhằm giúp người bệnh ổn định tâm lý, nâng cao chất lượng cuộc sống và giảm sự kỳ thị trong cộng đồng.

Theo bác sĩ Phùng Bình Văn, Phó Giám đốc CDC Hà Tĩnh, sự hỗ trợ của Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS giai đoạn 2024-2026 đã tạo điều kiện quan trọng để địa phương mở rộng hoạt động tư vấn và xét nghiệm HIV tại cộng đồng. Cùng với sự vào cuộc của hệ thống y tế và chính quyền các cấp, ngày càng nhiều người dân chủ động tiếp cận dịch vụ xét nghiệm, giúp ngành y tế phát hiện sớm các trường hợp nhiễm HIV và kết nối điều trị kịp thời.

Việc phát hiện sớm người nhiễm HIV mang lại lợi ích kép khi người bệnh được chăm sóc và điều trị ngay từ giai đoạn đầu, đồng thời góp phần giảm đáng kể nguy cơ lây truyền HIV trong cộng đồng. Đây cũng là minh chứng cho hiệu quả của chiến lược "phát hiện sớm - điều trị sớm" mà ngành y tế đang triển khai.

Mặc dù đạt nhiều kết quả tích cực, công tác phòng, chống HIV/AIDS vẫn còn không ít khó khăn khi tâm lý e ngại xét nghiệm và kỳ thị người nhiễm HIV vẫn tồn tại ở một bộ phận người dân. Điều này khiến một số trường hợp chưa chủ động tiếp cận dịch vụ y tế, ảnh hưởng đến hiệu quả kiểm soát dịch bệnh.

"Thời gian tới, Hà Tĩnh sẽ tiếp tục duy trì và mở rộng các hoạt động truyền thông, tư vấn, xét nghiệm HIV; tăng cường tiếp cận các nhóm nguy cơ cao; đồng thời nâng cao chất lượng điều trị, chăm sóc và quản lý người nhiễm HIV. Ngành y tế cũng mong muốn tiếp tục nhận được sự phối hợp của các cấp, các ngành, chính quyền địa phương và sự đồng hành của người dân trong việc xây dựng môi trường không kỳ thị đối với người nhiễm HIV", Phó Giám đốc CDC Hà Tĩnh cho biết.

Các chuyên gia y tế khuyến cáo mỗi người cần chủ động trang bị kiến thức về HIV/AIDS, thực hiện các biện pháp dự phòng an toàn và mạnh dạn xét nghiệm khi có hành vi nguy cơ hoặc nghi ngờ phơi nhiễm. Việc biết sớm tình trạng HIV không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe của bản thân mà còn góp phần bảo vệ gia đình và cộng đồng.

Với sự hỗ trợ của các chương trình, dự án quốc tế cùng quyết tâm của ngành y tế và sự chung tay của toàn xã hội, Hà Tĩnh đang từng bước nâng cao hiệu quả phòng, chống HIV/AIDS, hướng tới mục tiêu kiểm soát tốt dịch bệnh, giảm số ca nhiễm mới và hiện thực hóa mục tiêu chấm dứt dịch AIDS vào năm 2030.

Ngọc Hân