Xây dựng ‘vaccine’ nhận thức để bảo vệ giới trẻ trước hiểm họa ma túy

Nhân Tháng hành động phòng, chống ma túy, Báo Điện tử Chính phủ đã trao đổi với Thượng tá Lê Bá Long, Phó Trưởng phòng 3, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (Bộ Công an), về thực trạng ma túy đang ngày càng biến tướng, len lỏi vào đời sống xã hội và những giải pháp phòng ngừa từ sớm, từ xa.

Kiểm soát hiệu quả các tụ điểm ma túy, hướng tới mục tiêu xây dựng địa bàn không ma túy

Thời gian qua, Công an các đơn vị, địa phương đã liên tiếp triệt phá nhiều vụ án, chuyên án tổ chức, chứa chấp sử dụng trái phép chất ma túy quy mô lớn. Điển hình, lực lượng chức năng đã khởi tố 89 bị can tại Đan Phượng (Hà Nội), 62 bị can tại hai cơ sở Karaoke The King và Club 71 ở Vĩnh Long, 25 bị can tại quán bar Phương Lâm (Thành phố Hồ Chí Minh), gần 50 bị can tại Karaoke Crown (Cần Thơ) và phát hiện 79 đối tượng dương tính với ma túy tại Karaoke Venus (Quảng Ngãi).

Từ kết quả trên cho thấy, Công an các đơn vị địa phương đã thực hiện nghiêm túc chỉ đạo của lãnh đạo Bộ Công an trong công tác phòng, chống ma túy, nhất là công tác đấu tranh "giảm cầu" về ma túy hướng đến thực hiện thắng lợi mục tiêu đến năm 2030 xây dựng thành công ít nhất 50% xã, phường, đặc khu không ma túy.

Theo Thượng tá Lê Bá Long, việc đấu tranh, triệt phá thành công các đường dây, ổ nhóm và tụ điểm ma túy đã thể hiện tinh thần mưu trí, dũng cảm, quyết tâm cao của lực lượng Công an các cấp cùng các lực lượng phối hợp, với phương châm "không có vùng cấm, không có ngoại lệ".

Chủ động nhận diện sớm các nguy cơ để tránh xa ma túy

Việt Nam chịu tác động trực tiếp từ tình hình tội phạm ma túy khu vực và quốc tế. Nguồn ma túy chủ yếu từ nước ngoài được mua bán, vận chuyển về Việt Nam tiêu thụ hoặc tiếp tục vận chuyển đi nước thứ ba qua các tuyến biên giới đường bộ, đường hàng không và đường biển

Tính đến 1/4/2026, cả nước có 299.960 người nghiện, người sử dụng trái phép chất ma túy, người quản lý sau cai nghiện, trong đó hơn 131.000 người ở ngoài xã hội, 386 đối tượng biểu hiện loạn thần, "ngáo đá". Với số người liên quan đến ma túy ngoài xã hội đang rất lớn nên vẫn tiềm ẩn phức tạp về nguồn cầu ma túy, mặc dù số người này đang được lực lượng công an và chính quyền cơ sở quản lý rất chặt chẽ.

Theo đánh giá của lực lượng chức năng, hiện nay thị trường chợ đen đang tồn tại nhiều loại ma túy khác nhau, từ tên gọi đến hình thức làm cho chúng ta khó nhận biết bằng mắt thường, chỉ những đối tượng phạm tội, người sử dụng trái phép chất ma túy mới biết rõ.

Đáng chú ý, ma túy đang len lỏi mạnh vào nhóm thanh niên từ 18 đến dưới 30 tuổi thông qua tâm lý tò mò, nhu cầu khẳng định bản thân, áp lực học tập, cuộc sống và sự thiếu hụt điểm tựa tinh thần.

Bên cạnh đó, các đối tượng phạm tội ngày càng tinh vi khi ngụy trang ma túy dưới dạng thực phẩm, đồ uống như: kẹo dẻo, trà sữa, nước vui, nước biển, thuốc lá điện tử; đồng thời lợi dụng không gian mạng, các nền tảng mạng xã hội để quảng bá, mua bán trái phép chất ma túy.

"Ma túy không còn chờ giới trẻ tìm đến mà nó đang chủ động tấn công vào giới trẻ với vỏ bọc thời thượng để bủa vây họ. Việc bảo vệ họ đòi hỏi không chỉ là sự răn đe bằng hình phạt của pháp luật, mà quan trọng hơn hết là sự thấu hiểu, sẻ chia, đồng hành từ gia đình, nhà trường và trang bị kỹ năng, nhận diện từ sớm các nguy cơ đến với ma túy mới là vaccin tốt nhất để đề kháng lại căn bệnh ma túy này", Thượng tá Lê Bá Long nhấn mạnh.

Ma túy có thể len lỏi vào mọi tầng lớp xã hội

Theo Thượng tá Lê Bá Long, việc một số nghệ sĩ, người nổi tiếng và người có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội bị phát hiện liên quan đến ma túy cho thấy mức độ thâm nhập ngày càng sâu rộng của loại tội phạm này vào đời sống xã hội.

Nếu như trước đây người nghiện ma túy thường gắn với những hoàn cảnh khó khăn, thì hiện nay ma túy đã xuất hiện ở cả những người có điều kiện kinh tế, trình độ học vấn và vị thế xã hội.

Các chất ma túy như nước vui, ketamine, thuốc lắc đang làm lệch chuẩn các cuộc vui chơi, nhiều người thiếu hiểu biết, coi việc sử dụng chất cấm này mới thể hiện được đẳng cấp, độ chịu chơi riêng tư, sang trọng.

Các vụ án bắt giữ cho thấy hành vi sử dụng trái phép chất ma túy không còn là sự bộc phát lẻ tẻ, mà được tổ chức bài bản. Ma túy được cung cấp từ các đường dây xuyên quốc gia đến thẳng các căn hộ chung cư cao cấp, biệt thự biệt lập, và việc tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy giờ đã hình thành những nhóm khép kín, coi việc "bay lắc" là phương thức giao dịch, gắn kết mối quan hệ hoặc khẳng định đẳng cấp.

Không dừng lại chỉ là hành vi sử dụng trái phép chất ma túy, nhiều người nổi tiếng còn bị khởi tố về hành vi "Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy", điều này cho thấy họ đóng vai trò kết nối, lôi kéo và cung cấp không gian để người khác cùng trượt dài.

Theo đó, sự giàu có, thành đạt hay nổi tiếng không đồng nghĩa với khả năng miễn nhiễm trước ma túy. Những áp lực tâm lý, sự cô đơn, căng thẳng trong cuộc sống có thể trở thành kẽ hở để tội phạm ma túy lợi dụng.

Đáng lo ngại hơn, khi người nổi tiếng sa vào chất cấm, nguy cơ lệch chuẩn nhận thức trong giới trẻ sẽ gia tăng, bởi đây là những người có khả năng định hướng lối sống và tạo ảnh hưởng đối với đông đảo người hâm mộ.

Người nổi tiếng cần trở thành "chiến sĩ" trên mặt trận văn hóa, lối sống

Theo Thượng tá Lê Bá Long, nghệ sĩ, người nổi tiếng và những người có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội không chỉ cần giữ gìn hình ảnh cá nhân mà còn phải phát huy vai trò định hướng các giá trị tích cực trong cộng đồng.

Bên cạnh việc tuyệt đối nói không với ma túy, những người có ảnh hưởng cần lan tỏa lối sống lành mạnh, tích cực tham gia các hoạt động thể thao, thiện nguyện, bảo vệ môi trường, đồng thời đồng hành với các chương trình truyền thông phòng, chống ma túy của Chính phủ và Bộ Công an.

"Khi người nghệ sĩ, người nổi tiếng, dám đứng lên bài trừ ma túy, sống trong sáng, lành mạnh và tích cực, họ không chỉ bảo vệ danh tiếng của mình mà còn có thể giúp hàng nghìn người trẻ tránh xa những cám dỗ của chất cấm", Thượng tá Lê Bá Long chia sẻ.

Khuyến cáo giới trẻ trước những cám dỗ và biến tướng ngày càng nguy hiểm của các loại ma túy hiện nay, Thượng tá Lê Bá Long cho rằng, mỗi bạn trẻ phải luôn nhận thức được sự nguy hiểm của ma túy để từ đó tự trang bị cho mình một tâm lý vững vàng trước mọi cám dỗ, phải biết nói không với ma túy dù chỉ một lần, không tin vào những lời nói đường mật của người khác rằng: thử đi cho biết, chất này không gây nghiện đâu…

Thứ hai, luôn cảnh giác cao độ với các loại thực phẩm, đồ uống lạ, nhất là trong các cuộc chơi, bữa tiệc, liên hoan, sinh nhật. Hãy luôn kiểm soát được đồ ăn, thức uống của mình trong các buổi tiệc tùng đông người tại các điểm nhạy cảm.

Thứ ba, phải biết mình đang chơi với ai, họ là người như thế nào; phải biết tránh xa môi trường nhạy cảm, khép kín, hạn chế tối đa tham gia các buổi tiệc tùng thâu đêm, suốt sáng tại các điểm vui chơi giải trí như bar, homestay, chung cư thuê lại…

Thứ tư, khi gặp khó khăn, áp lực, hãy tìm phương pháp giải tỏa lành mạnh, phải biết chia sẻ với người thân, bạn bè, hoặc tham gia các môn thể thao, nghệ thuật…

Cuối cùng, các bạn trẻ phải tự rèn luyện cho mình có bản lĩnh từ chối cám dỗ, giống như tạo ra loại vaccine nội sinh miễn dịch.

Thượng tá Lê Bá Long cho biết, kết quả nổi bật của lực lượng chức năng trong công tác đấu tranh, xử lý các hành vi tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy không dừng lại ở các vụ án, chuyên án đã được bóc gỡ với hàng trăm đối tượng bị truy cứu trách nhiệm hình sự, mà quan trọng hơn chính là đem lại môi trường sống lành mạnh, an toàn cho mọi người dân, nhất là giới trẻ.

"So với 2 năm trước, tình hình tội phạm và tệ nạn ma túy tại các tụ điểm vui chơi, giải trí đã được kiểm soát rất tốt, không gian giải trí đã được cải thiện, lành mạnh hơn rất nhiều, nhất là tại các cơ sở kinh doanh như vũ trường, quán bar, karaoke. Đây cũng là một đóng góp rất quan trọng của chúng tôi trong hành trình xây dựng xã, phường, đặc khu không ma túy", Thượng tá Lê Bá Long cho biết.

Với kết quả đạt được đã khẳng định sự chỉ đạo đúng đắn, kịp thời và quyết liệt của các cấp ủy Đảng, sự cố gắng, nỗ lực của các cấp, các ngành từ Trung ương đến địa phương và sự đồng tình ủng hộ của các tầng lớp nhân dân trong phòng chống ma tuý, góp phần bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, phục vụ có hiệu quả sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Ngọc Hân