Phát huy vai trò y tế cơ sở trong tiến trình chấm dứt dịch AIDS vào năm 2030

22/11/2026 10:14

(Chinhphu.vn) - Đưa dịch vụ xét nghiệm, điều trị và dự phòng lây nhiễm HIV đến gần người dân, tăng cường phát hiện sớm, giảm kỳ thị và huy động sự tham gia của cộng đồng là những giải pháp trọng tâm đang được Hà Nội triển khai, trong đó phát huy vai trò của hệ thống y tế cơ sở, hướng tới mục tiêu chấm dứt dịch AIDS vào năm 2030.

Đưa dịch vụ phòng, chống HIV/AIDS đến gần người dân

Hiện nay, Hà Nội có 9 cơ sở y tế đủ điều kiện xét nghiệm khẳng định HIV, gồm Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Hà Nội (CDC Hà Nội), Trạm Y tế phường Việt Hưng và 7 bệnh viện của Thành phố. Trong đó, Trạm Y tế phường Việt Hưng là đơn vị duy nhất trong số 126 trạm y tế trên địa bàn Thành phố đủ điều kiện thực hiện kỹ thuật này.

Phát huy vai trò y tế cơ sở trong tiến trình chấm dứt dịch AIDS vào năm 2030 - Ảnh 1.

Xét nghiệm tự nguyên HIV. Ảnh: chinhphu.vn/Thùy Chi

Theo TS.BS. Đỗ Thị Thu Hà, Giám đốc Trạm Y tế phường Việt Hưng, phòng xét nghiệm của Trạm được công nhận đủ năng lực xét nghiệm khẳng định HIV từ năm 2019, với sự hỗ trợ về chuyên môn, kỹ thuật của Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương, Sở Y tế Hà Nội, CDC Hà Nội và Dự án Quỹ Toàn cầu.

Với chi phí hợp lý, thời gian trả kết quả nhanh, dịch vụ xét nghiệm HIV tại Trạm ngày càng được nhiều người dân lựa chọn, góp phần phát hiện sớm người nhiễm HIV, tăng cơ hội tiếp cận điều trị và hạn chế nguy cơ lây nhiễm trong cộng đồng.

Trong 10 tháng năm 2026, Trạm đã thực hiện xét nghiệm sàng lọc HIV cho 360 người, xét nghiệm khẳng định HIV cho 34 trường hợp; quản lý, chăm sóc sức khỏe cho hơn 140 người nhiễm HIV đang cư trú trên địa bàn, đồng thời phối hợp duy trì điều trị bằng thuốc kháng virus (ARV) cho 545 bệnh nhân tại Phòng khám Đa khoa Trung tâm.

Các chương trình can thiệp giảm hại và dự phòng lây nhiễm HIV cũng được duy trì, với gần 250 bệnh nhân được điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế Methadone và 72 khách hàng có nguy cơ cao được điều trị dự phòng trước phơi nhiễm HIV (PrEP).

Việc triển khai đồng bộ các dịch vụ ngay tại tuyến cơ sở không chỉ tạo thuận lợi cho người dân tiếp cận xét nghiệm, điều trị mà còn nâng cao hiệu quả quản lý, chăm sóc sức khỏe người nhiễm HIV tại cộng đồng.

Đổi mới cách tiếp cận trước những thách thức mới

Bên cạnh những kết quả đạt được, TS.BS. Đỗ Thị Thu Hà cho biết, công tác phòng, chống HIV/AIDS tại cơ sở đang đối mặt với 3 khó khăn lớn, liên quan đến sự thay đổi của nhóm nguy cơ, tình trạng kỳ thị, phân biệt đối xử và nguồn lực tài chính.

Đáng chú ý, dịch HIV/AIDS có xu hướng gia tăng ở nhóm tuổi từ 15 đến 29, trong đó có học sinh trung học phổ thông, sinh viên và công nhân tại các khu công nghiệp. Các trường hợp nhiễm mới được phát hiện chủ yếu thuộc nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới (MSM).

Cùng với đó, tình trạng sử dụng ma túy tổng hợp và các chất gây nghiện mới cũng làm gia tăng nguy cơ lây nhiễm HIV. Việc tiếp cận các nhóm nguy cơ gặp nhiều khó khăn do tính chất di biến động cao, tâm lý e ngại, trong khi các nhóm này chủ yếu kết nối thông qua mạng xã hội và ứng dụng hẹn hò trực tuyến.

Tình trạng kỳ thị, phân biệt đối xử và tự kỳ thị đối với người nhiễm HIV vẫn là rào cản khiến nhiều người có nguy cơ cao e ngại xét nghiệm, thậm chí che giấu tình trạng nhiễm HIV, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả phát hiện, quản lý và điều trị.

Trong khi đó, việc cắt giảm nguồn viện trợ quốc tế đang tác động đến hoạt động điều trị PrEP và các nhóm cộng đồng (CBO). Nguồn tài chính trong nước chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu, đặt ra thách thức đối với việc duy trì, mở rộng các dịch vụ dự phòng và hỗ trợ người nhiễm HIV lâu dài.

Quán triệt tinh thần Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị về tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, Trạm Y tế phường Việt Hưng xác định cần phát huy hơn nữa vai trò chủ động của y tế cơ sở trong phòng bệnh, phát hiện sớm, quản lý và chăm sóc sức khỏe người dân.

Thời gian tới, Trạm tập trung đổi mới công tác truyền thông, tăng cường phối hợp với các nhóm cộng đồng để tiếp cận những người có nguy cơ cao; mở rộng độ bao phủ xét nghiệm sàng lọc, nâng cao năng lực xét nghiệm khẳng định HIV, bảo đảm chất lượng nội kiểm, ngoại kiểm và giám sát kỹ thuật phòng xét nghiệm.

Đồng thời, đa dạng hóa các dịch vụ điều trị và dự phòng lây nhiễm HIV; tăng cường kết nối điều trị ARV sớm; duy trì các biện pháp can thiệp giảm hại, điều trị Methadone và PrEP; nâng cao hiệu quả chăm sóc sức khỏe toàn diện cho người nhiễm HIV, hướng tới mục tiêu điều trị ức chế virus.

Huy động sức mạnh cộng đồng, hướng tới chấm dứt dịch AIDS

Nhằm tăng cường sự tham gia của các cấp, các ngành và toàn xã hội trong công tác phòng, chống HIV/AIDS, mới đây Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Đỗ Anh Tuấn đã ký ban hành Công văn số 6499/UBND-NC về triển khai hưởng ứng Tháng hành động quốc gia phòng, chống HIV/AIDS và Ngày Thế giới phòng, chống AIDS (1/12) năm 2026.

Các hoạt động hưởng ứng được triển khai từ ngày 20/11 đến ngày 10/12/2026 với chủ đề "Huy động sức mạnh cộng đồng - Chung tay hành động vì mục tiêu chấm dứt dịch bệnh AIDS".

UBND Thành phố giao Sở Y tế làm đầu mối tham mưu, triển khai các hoạt động truyền thông, vận động; hướng dẫn tháo gỡ khó khăn, vướng mắc tại các địa phương, đơn vị; đồng thời huy động sự tham gia của các tổ chức quốc tế, tổ chức phi chính phủ đang hoạt động trong lĩnh vực phòng, chống HIV/AIDS.

Các sở, ngành, cơ quan báo chí tăng cường phối hợp tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về dự phòng lây nhiễm HIV, giảm kỳ thị, phân biệt đối xử với người nhiễm HIV.

UBND các xã, phường được giao tổ chức các chiến dịch truyền thông, triển khai hoạt động can thiệp giảm hại, tư vấn xét nghiệm, chăm sóc, điều trị HIV/AIDS và dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con. Thành phố cũng đề nghị Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội và các đoàn thể tăng cường vận động đoàn viên, hội viên và nhân dân tích cực hưởng ứng Tháng hành động.

Để hiện thực hóa mục tiêu chấm dứt dịch AIDS vào năm 2030, công tác phòng, chống HIV/AIDS không thể chỉ tập trung vào điều trị mà cần kết hợp chặt chẽ giữa dự phòng, xét nghiệm, phát hiện sớm, điều trị liên tục và chăm sóc toàn diện. Trong tiến trình đó, phát huy vai trò của y tế cơ sở gắn với huy động sức mạnh cộng đồng chính là giải pháp quan trọng để kiểm soát dịch HIV/AIDS một cách bền vững.

Thùy Chi

hiv
}
Top