Tự chủ về tài chính y tế - ‘chìa khóa’ duy trì cuộc chiến chống HIV/AIDS

Ngày 21/7, Giám đốc điều hành Chương trình phối hợp của Liên Hợp Quốc về HIV/AIDS (UNAIDS) Winnie Byanyima kêu gọi các chính phủ châu Phi nhanh chóng sắp xếp lại các ưu tiên về chi tiêu y tế trong bối cảnh nguồn viện trợ toàn cầu đang sụt giảm mạnh, đe dọa trực tiếp đến cuộc chiến chống HIV/AIDS tại châu lục này.

Trả lời phỏng vấn bên lề hội nghị thượng đỉnh về y tế của Liên minh châu Phi (AU) tại thủ đô Accra (Ghana), bà Byanyima nhấn mạnh đây là thời điểm đòi hỏi sự "thay đổi triệt để" vì việc chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump giải thể Cơ quan Phát triển quốc tế Mỹ (USAID) đã cắt đứt nguồn tài trợ cho hàng loạt chương trình trên toàn cầu. Ngoài ra, các quốc gia phương Tây khác như Pháp, Đức và Anh cũng đồng loạt thắt chặt viện trợ nước ngoài.

Hệ quả của làn sóng này là các tổ chức nhân đạo rơi vào cảnh lao đao. UNAIDS đã mất khoảng 25% tổng nguồn hỗ trợ tài chính trong năm qua, giáng một đòn mạnh vào nỗ lực đẩy lùi các dịch bệnh như HIV/AIDS. Điều này đặt khu vực miền Nam sa mạc Sahara của châu Phi - nơi tập trung tới 64% số người sống chung với virus HIV trên toàn cầu và chiếm 60% số ca mới nhiễm virus này trong năm ngoái - vào tình thế vô cùng cấp bách.

Người đứng đầu UNAIDS cảnh báo châu Phi không còn thời gian để chậm trễ, đồng thời hối thúc châu lục này phải nhanh chóng điều chỉnh hệ thống y tế để hướng tới mục tiêu tự chủ về sức khỏe.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, bà Byanyima khuyến nghị các nước châu Phi cần chủ động tự tài trợ cho nhiều dự án hơn, phân bổ lại nguồn quỹ hiện có và tối ưu hóa các nguồn lực đang ngày càng khan hiếm.

Bà nhấn mạnh: "Mỗi quốc gia phải đưa ra các quyết sách mang tính cơ cấu và tài chính để bảo vệ sức khỏe người dân. Đây là thời khắc then chốt để thay đổi cách chi tiêu, đồng thời hội nhập và tiến tới năng lực tự sản xuất thuốc điều trị. Nếu không làm được điều này, chắc chắn những tiến bộ đạt được sẽ bị đình trệ".

Bên cạnh bài toán tài chính, Giám đốc UNAIDS cũng bày tỏ quan ngại sâu sắc về sự thụt lùi nghiêm trọng trong vấn đề nhân quyền đối với những người nhiễm virus HIV. Tình trạng này đang đẩy nhiều người vào cảnh phải sống ẩn dật, e ngại tiếp cận các dịch vụ xét nghiệm, phòng ngừa và điều trị. Thực tế cho thấy hàng loạt quốc gia châu Phi, trong đó có Ghana, đang gia tăng các hình phạt đối với quan hệ đồng giới. Trong số 54 quốc gia tại châu lục này, hiện chỉ có khoảng 20 nước không hình sự hóa các mối quan hệ đồng giới.

Thúy Vân (Theo TTXVN)