Nâng cao năng lực quản lý người nhiễm HIV cho y tế cơ sở

Đây là hoạt động chuyên môn quan trọng nhằm hỗ trợ tuyến y tế cơ sở kịp thời nắm bắt những thay đổi trong hệ thống quản lý thông tin và phương pháp dịch tễ học theo quy định mới, bảo đảm công tác báo cáo dữ liệu được thực hiện đồng bộ sau quá trình sáp nhập đơn vị hành chính.

Ông Trần Anh Thành, Trưởng phòng Kiểm soát HIV (Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế) cho biết, từ ngày 1/7/2025, việc triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã dẫn đến những thay đổi lớn về tổ chức: Tuyến huyện không còn, các chức năng, nhiệm vụ phòng, chống HIV/AIDS đã được chuyển giao về tuyến xã, phường.

Theo đó, các nhiệm vụ trọng tâm từ thực hiện xét nghiệm sàng lọc, quản lý thông tin người nhiễm đến cập nhật dữ liệu điều trị và báo cáo định kỳ theo Thông tư 07/2023/TT-BYT sẽ do cán bộ y tế xã trực tiếp đảm nhận.

Ông Thành nhấn mạnh, dữ liệu không chỉ là công cụ báo cáo, mà còn là nền tảng để ra quyết định; nếu thông tin không chính xác hoặc thiếu kịp thời, việc xây dựng kế hoạch can thiệp sẽ không phản ánh đúng thực tế dịch tễ.

Trong khuôn khổ lớp tập huấn, các báo cáo viên của Phòng truyền nhiễm Cục Phòng bệnh đã truyền đạt những nội dung cốt lõi về quy định bảo mật thông tin người nhiễm; đồng thời hướng dẫn trực tiếp cách vận hành và khai thác dữ liệu trên hệ thống phần mềm HIV-Info 4.0.

Tại lớp tập huấn, các học viên đã tích cực thảo luận, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn và tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai tại cơ sở.

Việc nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ thông tin cho đội ngũ cán bộ phụ trách không chỉ giúp củng cố kiến thức chuyên môn, mà còn khẳng định vai trò phối hợp chặt chẽ giữa các đơn vị y tế.

Qua đó, hệ thống giám sát ca bệnh tại Đồng Tháp được kỳ vọng sẽ hoạt động thông suốt, chính xác và hiệu quả, góp phần hiện thực hóa mục tiêu kiểm soát dịch HIV/AIDS bền vững trong tình hình mới.

Tại Đồng Tháp, tính đến cuối tháng 9/2025, toàn tỉnh ghi nhận gần 13.300 trường hợp nhiễm HIV và đã có gần 3.900 người nhiễm HIV chết do AIDS. Hiện tại, 100% địa phương trong tỉnh đều có trường hợp nhiễm HIV. Số liệu từ Trung tâm kiểm soát bệnh tật Đồng Tháp, 9 tháng đầu năm 2025 ghi nhận 365 ca nhiễm HIV mới phát hiện, giảm 22% so với cùng kỳ năm trước. Trong số những ca phát hiện mới thì nam giới chiếm tới 88,7%. Hình thái lây nhiễm HIV qua quan hệ tình dục chiếm tỉ lệ cao nhất, chiếm tới 95,8%.

Đặc biệt, từ năm 2020 đến nay, tại Đồng Tháp, tỉ lệ nam quan hệ tình dục đồng giới (MSM) trong số người nhiễm HIV được phát hiện tăng dần qua từng năm. Tỉ lệ người nhiễm HIV mới phát hiện có đến 80% là do nguyên nhân quan hệ tình dục đồng giới nam, chủ yếu ở độ tuổi trẻ, đặc biệt là công nhân các khu công nghiệp và học sinh, sinh viên.

Cũng trong số liệu giám sát phát hiện hằng năm, nhiễm HIV đang được trẻ hóa nhanh và đường lây chủ yếu qua quan hệ tình dục không an toàn, đặc biệt là quan hệ tình dục đồng giới nam. Nhóm tuổi từ 15 - 39 tuổi chiếm 70% trường hợp nhiễm HIV mới.

Nhận định về tình hình dịch bệnh tại Đồng Tháp, Bác sĩ chuyên khoa 1 Nguyễn Quốc đạt cho biết, tình hình dịch bệnh HIV/AIDS ở Đồng Tháp vẫn đang ở mức cao dù con số ghi nhận ca mắc mới có giảm so với cùng kỳ năm trước. Biểu hiện qua các số liệu giám sát phát hiện, trong các nhóm nguy cơ cao, nhóm quan hệ tình dục đồng giới nam tăng trong những năm gần đây và độ tuổi còn rất trẻ. Hiện nay, vẫn còn chứa đựng các yếu tố nguy cơ làm bùng nổ dịch nếu không triển khai các biện pháp can thiệp một cách hiệu quả và sự đầu tư tương xứng.

Thùy Chi