Phát huy vai trò cộng đồng trong cung cấp dịch vụ phòng, chống HIV/AIDS

Trong 2 ngày (25-26/8), Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) vừa phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức lớp tập huấn "Nâng cao năng lực triển khai các hoạt động tăng cường sự tham gia của cộng đồng trong các dịch vụ phòng, chống HIV/AIDS".

Hoạt động nằm trong khuôn khổ hợp tác giữa Cục Phòng bệnh, Trung tâm Dự phòng và Kiểm soát bệnh tật Hoa Kỳ (CDC Hoa Kỳ) tại Việt Nam và Trường Đại học California, San Francisco (UCSF), thuộc Kế hoạch thực hiện năm thứ 2 của Dự án hỗ trợ Chấm dứt dịch bệnh AIDS (EPIC).

Tham dự lớp tập huấn có PGS.TS Phạm Đức Mạnh, Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh; các chuyên gia y tế quốc tế; đại diện Trung tâm Kiểm soát bệnh tật các tỉnh, thành phố Cần Thơ, An Giang, Tây Ninh, Cà Mau, Thanh Hóa cùng đại diện các tổ chức cộng đồng, người sống chung với HIV.

Đặt người sống với HIV ở vị trí trung tâm

Theo PGS.TS Phạm Đức Mạnh, những năm qua, Việt Nam đã khẳng định là một trong những quốc gia có mô hình phòng, chống HIV/AIDS đạt nhiều kết quả tích cực. Tỉ lệ người nhiễm HIV có tải lượng virus dưới ngưỡng ức chế ở mức rất cao; Việt Nam đồng thời đạt những tiến bộ quan trọng trong thực hiện mục tiêu 95-95-95 và đang hướng tới chấm dứt dịch AIDS như một vấn đề sức khỏe cộng đồng vào năm 2030.

Những kết quả đạt được cho thấy hiệu quả của sự phối hợp giữa hệ thống y tế, các đối tác quốc tế, đặc biệt là sự tham gia ngày càng chủ động, thực chất của cộng đồng trong các hoạt động phòng, chống HIV/AIDS.

Tuy nhiên, để duy trì những thành quả đã đạt được và tiếp tục tiến tới mục tiêu chấm dứt dịch AIDS vào năm 2030, công tác phòng, chống HIV/AIDS cần tiếp tục đổi mới cách tiếp cận, trong đó đặt khách hàng, đặc biệt là người sống với HIV, ở vị trí trung tâm trong quá trình cung cấp dịch vụ.

Một trong những mô hình huy động sự tham gia của cộng đồng đang được triển khai tại một số địa phương là Nhóm tư vấn và hỗ trợ cộng đồng (CAB). Thực tế cho thấy, mô hình này đã góp phần giảm kỳ thị, tăng cường lòng tin giữa khách hàng và các cơ sở cung cấp dịch vụ.

Thông qua sự tham gia của cộng đồng, khả năng tiếp cận các dịch vụ xét nghiệm HIV, dự phòng trước phơi nhiễm HIV (PrEP), điều trị HIV và chăm sóc liên tục cũng được cải thiện.

Kinh nghiệm từ các mô hình này cho thấy, cộng đồng không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn có thể trở thành một nguồn lực quan trọng, trực tiếp tham gia hỗ trợ triển khai, giám sát và góp ý để nâng cao chất lượng các dịch vụ phòng, chống HIV/AIDS.

Tăng tiếng nói, phản hồi của cộng đồng để cải thiện dịch vụ

Bên cạnh những kết quả đạt được, PGS.TS Phạm Đức Mạnh cho rằng việc huy động sự tham gia của cộng đồng trong phòng, chống HIV/AIDS tại nhiều địa phương vẫn đối mặt với không ít khó khăn, thách thức.

Trong đó, nguồn lực dành cho các hoạt động còn hạn chế; cơ chế phối hợp giữa hệ thống y tế và cộng đồng ở một số nơi chưa thực sự chặt chẽ; mức độ tham gia của khách hàng trong quá trình cung cấp, đánh giá và cải thiện dịch vụ có nơi còn mang tính hình thức.

Do đó, một trong những yêu cầu đặt ra là tiếp tục xây dựng và củng cố cơ chế để cộng đồng có thể tham gia thực chất hơn, qua đó tăng cường tiếng nói và phản hồi của người sử dụng dịch vụ. Những ý kiến từ cộng đồng cần được xem là nguồn thông tin quan trọng để các cơ sở y tế nhận diện những hạn chế, điều chỉnh cách thức cung cấp dịch vụ phù hợp hơn với nhu cầu thực tế.

PGS.TS Phạm Đức Mạnh nhấn mạnh, sau lớp tập huấn, mỗi địa phương cần xác định được những bước đi cụ thể nhằm phát huy vai trò của cộng đồng; tăng cường tiếng nói, sự tham gia và phản hồi của khách hàng, từ đó tạo ra những cải tiến thực chất trong cung cấp các dịch vụ phòng, chống HIV/AIDS.

Trong 2 ngày diễn ra chương trình, các đại biểu được cập nhật tình hình dịch HIV/AIDS tại Việt Nam; trao đổi về các khuyến nghị của CDC Hoa Kỳ nhằm tăng cường sự tham gia của cộng đồng trong các dịch vụ phòng, chống HIV/AIDS.

Đại diện các dự án và Trung tâm Kiểm soát bệnh tật các tỉnh, thành phố cũng chia sẻ kinh nghiệm triển khai những hoạt động có sự tham gia của cộng đồng, qua đó trao đổi về các mô hình, cách làm có thể áp dụng phù hợp với điều kiện thực tế tại từng địa phương.

Việc nâng cao năng lực và tạo điều kiện để cộng đồng tham gia sâu hơn vào quá trình triển khai, giám sát và cải thiện chất lượng dịch vụ được kỳ vọng sẽ góp phần tăng khả năng tiếp cận các dịch vụ phòng, chống HIV/AIDS, củng cố mối liên kết giữa cộng đồng với hệ thống y tế và đóng góp vào mục tiêu chấm dứt dịch AIDS như một vấn đề sức khỏe cộng đồng vào năm 2030.

Thùy Chi